Lastik DOT Kodu ve Ebat Yazısı Kamerayla Nasıl Okunur? Yanak OCR Rehberi

Lastik yanağındaki ebat, yük/hız endeksi ve DOT üretim haftası kamerayla nasıl okunur? Siyah üstüne siyah kabartma yazı için aydınlatma, kamera ve OCR kurgusu.

Yazar: CX Teknoloji Uzman Ekibi

Lastik yanağındaki ebat, yük/hız endeksi ve DOT kodu, lastik konveyörden ya da forklift önünden geçerken endüstriyel kamera ve açılı aydınlatmayla okunabilir. Zorluk, yazının siyah kauçuk üzerinde siyah kabartma olmasıdır: harfi renk değil gölge görünür kılar. Bu yüzden okumanın başarısını model kadar ışığın açısı ve lastiğin kameraya nasıl sunulduğu belirler.

Lastik yanağında hangi bilgiler okunur?

Bir lastiğin yanağında üretimden sevkiyata kadar işe yarayan birkaç bilgi bloğu bulunur. Ebat yazısı (örneğin 205/55 R16) genişliği, yanak oranını ve jant çapını verir. Hemen yanında yük ve hız endeksi durur (91V gibi). DOT ile başlayan blok ise üretim tesisini, lastik tipini ve en sonda dört haneli üretim haftasını taşır: ilk iki hane hafta, son iki hane yıldır. 2324, 2024 yılının 23. haftası demektir.

Siyah kauçuk üzerindeki kabartma yazı neden zor okunur?

Kâğıt etiketteki yazıda harf ile zemin arasında renk farkı vardır. Lastik yanağında ise harf de zemin de aynı malzemedir; harfi gözle okumamızı sağlayan şey, kabartmanın kenarında oluşan küçük gölge ve parlamadır. Işık tepeden gelirse gölge kaybolur, yazı silikleşir. Işık tek yönden çok yatık gelirse bu kez harfin bir kenarı parlar, diğeri kaybolur ve 8 ile 3 karışmaya başlar.

Buna yüzey koşulları eklenir. Pişirme çıkışındaki lastik ılıktır ve yüzeyinde kalıp ayırıcı kalıntısı olabilir; depodan gelen lastik tozlu olabilir; sevkiyat öncesi bazı ürünlere parlatıcı uygulanır. Yazı yanağın eğrisi üzerinde dairesel dizilir, yani düz bir satır gibi okunamaz. Endüstriyel OCR'ın genel ilkeleri (endüstriyel OCR rehberimizde anlattığımız okunamama oranı takibi gibi) burada da geçerlidir, ancak görüntü alma tarafı lastiğe özel kurulur.

Aydınlatma ve kamera nasıl kurulur?

Kabartma yazı için en iyi sonucu veren yapı, yanağı birkaç farklı yönden alçak açıyla aydınlatan halka ya da çoklu bar ışıktır. Her ışık yönü yazının başka bir kenarını belirginleştirir; ışıklar sırayla yakılıp birkaç kare alındığında yazı her yönden görünür hâle gelir. Bu yöntem, tek bir karede kusursuz ışık aramaktan daha sağlamdır.

• Kamera yanağa dik bakar; lastik konveyörde dönerken ya da sabit dururken yazının tamamı kadraja girer.
• Lastik dönmüyorsa yanağın tamamını görmek için birden fazla kamera ya da dönen bir istasyon gerekir; DOT bloğu yanağın yalnız bir bölümünde yer alır.
• Zirai ve iş makinesi lastiklerinde çap büyüdükçe kamera mesafesi ve görüş alanı ebada göre ayarlanır.
• Ortam ışığı (çatı penceresi, forklift farı) kontrol altına alınır; kabin ya da perde, sabah ile akşam arasındaki farkı ortadan kaldırır.

Okuma yazılımı nasıl çalışır?

Önce lastik ve yanak bulunur, ardından dairesel yazı bandı düzleştirilir; böylece eğri üzerindeki karakterler düz bir satıra dönüşür. Bu satırda ebat, endeks ve DOT blokları konumlarıyla ayrılır ve her blok kendi kuralıyla okunur. Ebat yazısı bilinen bir desene uymak zorundadır, DOT haftası 01 ile 53 arasında olmalıdır, okunan ebat o gün üretilen ya da sevk edilen ebatlardan biri olmalıdır. Bu kurallar, tek bir karakter hatasının kayda dönüşmesini engeller.

Okuma güveni düşükse sistem tahmin yürütüp kayıt açmaz. Lastiğin fotoğrafı onay kuyruğuna düşer, operatör ekranda tek dokunuşla doğrular ya da düzeltir. Düzeltilen kayıtlar modelin sonraki eğitimine girer. Bu kuyruk, sistemin hangi ebatta ve hangi saatte zorlandığını da gösterir.

Etiket barkodu varken kabartma yazıyı okumak neden gerekli?

Barkod basılıysa sistem onu da aynı anda okur ve iki bilgiyi karşılaştırır. Ancak barkod etiketi her lastikte bulunmaz, sökülebilir ya da yanlış lastiğe yapıştırılabilir. Kabartma yazı ise kalıptan gelir ve lastiğin ömrü boyunca üzerinde kalır. İade gelen ya da bayiden dönen bir lastiğin hangi hafta üretildiğini gösteren tek güvenilir iz çoğu zaman yanaktaki DOT haftasıdır.

Okunan bilgi nereye gider?

Okuma tek başına bir değer üretmez; değeri, kaydın ERP ve MES ile birleştiği yerde ortaya çıkar. Pres çıkışında okunan lastik mamul girişi olarak yazılır, yükleme rampasında okunan lastik irsaliyeyle karşılaştırılır, depoda okunan DOT haftası raf yaşı hesabına girer. Bu zincirin tamamını lastik fabrikasında izlenebilirlik yazımızda adım adım anlattık; rampa tarafını irsaliye doğrulama yazısında ayrıca ele aldık.

Nereden başlamalı?

İlk okuma noktası için en uygun yer, lastiğin tek tek ve aynı yönde geçtiği bir konveyördür; genellikle final kontrol sonrası hat. Pilot, burada birkaç ebatla ve gerçek üretim temposunda yapılır; sonuç, okuma oranı ve onay kuyruğuna düşen kayıt sayısıyla bir doğruluk tablosuna dökülür. Rakamlar sahaya göre değiştiği için kabul kriteri bu tablo üzerinden birlikte yazılır. Kamera ve ışık seçimi için endüstriyel OCR çözüm sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Lastik DOT kodundaki üretim tarihi nasıl okunur?

DOT bloğunun sonundaki dört hane üretim haftasını ve yılını verir: ilk iki hane hafta, son iki hane yıldır. 2324, 2024'ün 23. haftası demektir. Kamera sistemi bu haneleri okur, 01–53 aralığı gibi kurallarla doğrular ve kaydı lastiğin ebat bilgisiyle birlikte ERP'ye yazar.

Kamera, siyah lastik üzerindeki kabartma yazıyı nasıl görür?

Yazıyı renk değil gölge görünür kılar. Yanağı farklı yönlerden alçak açıyla aydınlatan ışıklar sırayla yakılır ve her yön kabartmanın başka bir kenarını belirginleştirir. Birkaç kare birleştirildiğinde yazı, tek bir karede olduğundan çok daha okunaklı hâle gelir.

Okunamayan lastik ne olur?

Sistem tahminle kayıt açmaz. Lastiğin fotoğrafı onay kuyruğuna düşer, operatör ekrandan doğrular ya da düzeltir. Düzeltilen örnekler modelin sonraki eğitiminde kullanılır; kuyruk aynı zamanda hangi ebat ve koşulda zorlanıldığını gösterir.

Zirai ve iş makinesi lastiklerinde de çalışır mı?

Çalışır, ancak kamera mesafesi ve görüş alanı çapa göre ayarlanır. Büyük çaplı lastikte yanak yazısı daha geniş bir alana yayıldığı için kamera sayısı ya da lastiğin döndürülme şekli keşifte belirlenir.