Döküm ve Metal Tesislerinde İSG: Pota Yolu, Vinç Altı ve Pres Hattı

Döküm ve metal tesislerinde İSG için kamera analitiği: pota yolu, asılı yük altında yaya, aluminize KKD, pres emniyeti ve forklift-yaya. Dilovası ve Gebze.

Döküm ve metal tesislerinde İSG için kamera analitiği; pota yolu ve ergitme ocağı çevresine girişi, asılı yük altındaki yayayı, aluminize önlük ve yüz siperi eksikliğini, pres emniyet bölgesi ihlalini ve forklift-yaya yakınlaşmasını mevcut kameralardan izler. Makine emniyet donanımının yerine geçmez; ihlali anında bildirir ve kayda alır.

Dilovası ve İMES OSB'deki döküm ve dövme tesisleri, Gebze ve Çayırova'daki pres ve metal işleme atölyeleri farklı ürünler üretir, ama riskleri aynı fizikten gelir: sıvı metal, ağır yük, yüksek sıcaklık ve kinetik enerji. Bu sahalarda kaza çoğunlukla bir kuralın kısa bir an esnetildiği yerde başlar. Aşağıda döküm hücresinden sevkiyat rampasına kadar kameranın hangi anı gerçekten yakalayabildiğini, hangisinde sınırlı kaldığını ve kurulumda nelere dikkat edilmesi gerektiğini sahadan notlarla anlatıyoruz.

Pota yolu ve ergitme ocağı çevresi nasıl izlenir?

İndüksiyon ya da ark ocağında ergitme ve döküm sırasında ocak ağzı ile pota güzergâhı tanımlı bir yasak bölgedir. Sıvı metal sıçraması, pota devrilmesi ve en tehlikelisi, sıvı metalin nemli bir malzeme ya da ıslak zeminle teması sonucu oluşan buhar patlaması bu bölgeyi kişiye kapalı tutmayı gerektirir. Kamera ocak çevresini ve pota yolunu poligon olarak tanımlar; döküm sırasında bu poligona giren kişi, belirlenen sayının aşılması ya da pota geçerken güzergâhta duran yaya ihlal olarak işaretlenir.

Kural sabit değildir. Ocak beklemedeyken bakım personelinin bölgeye girmesi normaldir, döküm başladığında aynı giriş alarma döner. Bu geçişi ocak kontrol sisteminden gelen bir sinyalle ya da döküm vardiyası takvimiyle yapıyoruz. Bölge ihlali modülünün sahada ölçülen doğruluğu %93 seviyesindedir; döküm alanında kıvılcım, duman ve parlak ışık bu değeri etkileyebildiği için eşikleri pilotta sahanın kendi görüntüsüyle yeniden ayarlıyoruz. Ölçülen değer, katalog değeri değil sizin sahanızın değeri olarak raporlanır.

Asılı yük altına giren yaya fark edilebilir mi?

Gezer vinç pota, kalıp, maça kutusu ya da çelik rulo taşırken yükün altı ve güzergâhı sürekli yer değiştiren bir tehlike alanıdır. Vinç operatörü yükü izlerken zemindeki yayayı her zaman göremez; sesli ve ışıklı ikaz da gürültülü holde fark edilmeyebilir. Projeye özel geliştirdiğimiz modelde kamera kancadaki yükü ve zemindeki kişileri aynı anda tespit eder, yükün zemindeki izdüşümüne göre bir tehlike alanı hesaplar ve bu alana giren yayayı işaretler. Doğruluk tavan yüksekliğine ve kamera açısına bağlı olduğu için pilot sahada ölçüp raporluyoruz.

Bu modelin çıktısı iki yere gider. Anlık tarafta, vinç kabinindeki ya da uzaktan kumandalı vinçlerde operatörün yakınındaki ekrana ve saha ikazına; raporlama tarafında ise vardiya bazlı bir listeye. Listenin asıl değeri dağılımdır. İhlal belirli bir kapı geçişinde ya da malzeme istif alanının yanında yoğunlaşıyorsa çözüm daha yüksek sesli bir ikaz değil, yaya yolunun yeniden çizilmesi ya da istifin başka bir yere alınmasıdır.

Döküm KKD'si kamerayla nasıl denetlenir?

Döküm operatörünün KKD'si genel imalattan farklıdır: aluminize önlük veya ceket, yüz siperi, baret, ısıya dayanıklı eldiven ve tozluk. Kamera istasyon poligonuna giren kişide bu ekipmanın bulunup bulunmadığını kontrol eder. Baret hazır bir sınıftır ve sahada ölçülen tespit doğruluğu %90 seviyesindedir. Aluminize önlük ve yüz siperi için KKD modelini sahanın kendi görüntüsüyle uyarlıyoruz; aluminize yüzeyin ocak ışığındaki parlak yansıması standart modeli yanıltabildiği için bu sınıfların doğruluğunu pilotta ayrıca ölçüyoruz.

Döküm sahalarında bilinen bir davranış, siperin görüş için yukarı kaldırılmasıdır. Kamera siperin başta olduğunu görebilir; inik mi kalkık mı olduğunu ayırt etmek ise ayrı bir sınıf ve daha yakın bir açı ister. Bu tür ayrıntıları sahaya çıkmadan vaat etmiyoruz. Pilotta hangi istasyonda hangi ayrımın güvenilir çalıştığını gösteriyor, güvenilir olmayan ayrımı kurala dönüştürmüyoruz. Yanlış alarm üreten bir KKD kuralı, operatörün sistemi ciddiye almamasının en kısa yoludur.

Sıcak yüzey ve alev için termal kamera ne zaman gerekir?

Yeni dökülmüş parça, soğuma hattındaki kalıp ve ocak kapağı çevresi görünür bir işaret vermeden yüksek sıcaklıkta kalır. Standart kamera sıcaklık ölçmez; bu iş için radyometrik termal kamera gerekir. Termal görüntüde, soğuma alanında eşik sıcaklığın üstünde parça varken bölgeye giren kişi ya da potanın dış kabuğunda refrakter aşınmasına işaret edebilecek bir sıcak nokta izlenebilir. Pota kabuğu izlemesinde eşikleri proses ve bakım ekibiyle birlikte belirliyoruz; kamera karar vermez, bakım ekibine erken veri sağlar. Termal kameranın genel yeteneklerini termal kamera ve yapay zekâ yazımızda anlattık.

Alev ve duman tespiti döküm holünde ayrı bir ayar ister. Ocak ağzından çıkan alev ve döküm dumanı olağandır; hidrolik ünite, yağ mahzeni, talaş toplama ve kalıp yağı alanında ise aynı görüntü yangın başlangıcıdır. Bu nedenle yangın tespitini bölge bazlı hassasiyetle kuruyoruz. Olağan alevin bulunduğu bölgeler kural dışında bırakılır, riskli bölgelerde ise sahada ölçülen alev ve duman tespit doğruluğu %95, tespitten bildirime süre 10 saniyenin altındadır.

Pres ve makine emniyet bölgesinde kamera ne yapar, ne yapmaz?

Pres hattında ışık perdesi, çift el kumanda, kilitlemeli koruyucu ve kilitleme-etiketleme prosedürü makine emniyetinin temelidir. Görüntü analitiği güvenlik sınıflı bir kontrol sistemi değildir ve bu donanımların yerine konmaz. Kameranın rolü farklıdır: kalıp değişiminde ya da sıkışma müdahalesinde emniyet sınırını geçen el ve gövde hareketini poz analiziyle yakalar, hangi presin hangi vardiyada ve hangi işte daha sık ihlal gördüğünü raporlar. Bu veri, koruyucunun neden devre dışı bırakıldığını ya da hangi işin prosedürde tarif edilmediğini tartışmak için somut bir başlangıç noktasıdır.

Forklift ve yaya aynı koridoru nasıl paylaşır?

Hammadde ve hurda sahası, kum hazırlama, döküm holü ve sevkiyat arasında forklift, transpalet ve yaya dar koridorları paylaşır. Kapı geçişleri ve istif köşeleri kör noktadır. Araç ve ekipman güvenliği modülü forklift ile yaya arasındaki mesafeyi ve hız ihlalini izler; sahada ölçülen araç tespit doğruluğu %96 seviyesindedir ve güvenli mesafe tesis düzenine göre yapılandırılır. Kör köşeyi gören kamera, operatörün göremediği yayayı köşedeki ikaz lambasına bildirebilir. Raporda yakın temasların hangi kapıda ve hangi saatte yoğunlaştığı görünür; trafik planı bu veriyle yeniden çizilir.

Toz, duman ve ısıda kamera nasıl çalışır?

Döküm holü kamera için zor bir ortamdır. Kum hazırlama ve taşlama alanında toz lensi kaplar, döküm dumanı kontrastı düşürür, ocak çevresindeki ışıma ısısı kameranın ömrünü kısaltır. Keşifte her kamerayı bu üç açıdan değerlendiriyoruz: ocak ve pota yolunu gören kameraları doğrudan ışımanın dışına alıyor, gerekirse soğutmalı muhafaza ve hava perdeli lens koruması öneriyor, lens temizliğini bakım planına ekliyoruz. Modeli de sahanın tozlu ve dumanlı görüntüsüyle eğitiyoruz; temiz görüntüyle eğitilmiş bir model döküm holünde beklenen doğruluğa ulaşmayabilir.

Pilot için genellikle bir döküm hücresi ile bir vinç güzergâhı seçiyoruz; biri yüksek ısı ve KKD, diğeri asılı yük ve yaya trafiği sorusunu temsil eder. Görüntü tesis içindeki edge sunucuda işlenir, yüz tanıma kullanılmaz, raporlar kişi değil istasyon ve vardiya bazındadır. Pilot sonunda her kural için ölçülen doğruluk, yanlış alarm oranı ve operatör geri bildirimi tek raporda toplanır; yaygınlaştırma kararı bu rapora göre verilir. Metal ve döküm sahaları için kurguladığımız modül setinin tamamı metal ve döküm sektörü sayfamızda yer alıyor.

Sık sorulan sorular

Döküm alanında yasak bölge ihlali nasıl tespit edilir?

Ocak çevresi ve pota güzergâhı kamera görüntüsünde poligon olarak tanımlanır. Döküm sırasında bu alana giren kişi, belirlenen sayının aşılması ya da pota geçerken güzergâhta duran yaya ihlal olarak işaretlenir. Kural, ocak kontrol sisteminden gelen sinyal veya döküm takvimiyle devreye girer; böylece ocak beklemedeyken yapılan bakım girişi alarm üretmez.

Kamera pres emniyetinin yerine kullanılabilir mi?

Kullanılamaz. Işık perdesi, çift el kumanda, kilitlemeli koruyucu ve kilitleme-etiketleme prosedürü makine emniyetinin güvenlik fonksiyonlarıdır; görüntü analitiği güvenlik sınıflı bir kontrol sistemi değildir. Kamera, emniyet sınırının hangi preste, hangi vardiyada ve hangi işte geçildiğini raporlar; bu veri eğitim ve düzeltici faaliyet planlamasında kullanılır.

Aluminize önlük ve yüz siperi kamerayla tespit edilir mi?

Edilebilir, ancak bu sınıflar hazır KKD modelinde standart değildir ve sahanın kendi görüntüsüyle uyarlanır. Aluminize yüzeyin ocak ışığındaki parlak yansıması modeli yanıltabildiği için doğruluk pilotta ayrıca ölçülür. Baret hazır sınıftır ve sahada ölçülen tespit doğruluğu %90 seviyesindedir. Siperin inik ya da kalkık olduğunu ayırmak daha yakın bir kamera açısı gerektirir.

Döküm holündeki toz ve ısı kameraya zarar verir mi?

Doğrudan ışıma ısısına maruz kalan kamera kısa sürede bozulabilir, toz da lensi kaplayarak görüntüyü bulanıklaştırır. Bu nedenle ocak ve pota yolunu gören kameraları ışımanın dışına konumlandırıyor, gerektiğinde soğutmalı muhafaza ve hava perdeli lens koruması öneriyoruz. Lens temizliği bakım planına eklenir, model de sahanın tozlu ve dumanlı görüntüsüyle eğitilir.

Termal kamera her döküm tesisinde gerekli mi?

Gerekli değildir. KKD, yasak bölge, asılı yük altında yaya ve forklift-yaya modülleri mevcut görünür ışık kameralarıyla çalışır. Radyometrik termal kamera; sıcak parça, soğuma alanı ve pota kabuğundaki sıcak nokta gibi sıcaklık bilgisinin bir kararı değiştirdiği noktalarda anlamlıdır. Bu noktaları keşifte proses ve bakım ekibiyle birlikte belirliyoruz.