Akaryakıt İstasyonlarında Güvenlik Analitiği

Akaryakıt istasyonu görüntü analitiği: açık alev ve duman tespiti; projeye özel sigara ve cep telefonu tespiti, kaçak yakıt alımı ve plaka takibi.

Yazar: CX Teknoloji Uzman Ekibi

Akaryakıt istasyonu güvenlik analitiği, pompa adası ve saha kameralarından gelen görüntüyü işleyerek açık alev ve dumanı, sigara içme ya da motoru kapatmadan yakıt alma gibi riskli davranışları, izinsiz bidon dolumunu ve ödeme yapmadan ayrılan araçları tespit eder. Uyarı anons sistemine ve istasyon yöneticisine anında gider; her satış plaka ve görüntüyle ilişkilendirilir.

Akaryakıt sahası, küçük bir ihmalin büyük sonuç doğurduğu ender ortamlardan biri. Pompa alanında sigara, açık alev ya da kıvılcım riski taşıyan davranışlar saniyeler içinde tespit edilmeli.

Denetlenen davranışlar

Açık alev ve duman tespiti; projeye özel sınıf olarak sigara içme, pompa başında motor kapatılmaması, izinsiz bidon dolumu ve araç içinde kalarak yakıt alımı. Uyarı, sahadaki anons sistemine ve istasyon yöneticisine anında gider.

Bu davranışların teknik olgunluğu aynı değildir. Açık alev ve duman, yangın modülünün hazır sınıflarıdır: model alev rengini, titreşim dokusunu ve dumanın yayılma geometrisini birlikte değerlendirir; buhar, toz ve araç egzozu ayrıştırılır. Sigara, cep telefonu kullanımı, motoru çalışır bırakma ve bidon dolumu ise istasyonun kendi görüntüsüyle eğitilen projeye özel sınıflardır; doğrulukları pilotta ölçülür. Sigara gibi küçük nesnelerde belirleyici olan kameranın mesafesi ve açısıdır; pompa başını yakından gören ayrı bir kamera gerekebilir.

Hangi davranışın hangi kamerayla izleneceği keşifte pompa adası bazında çıkarılır. Kanopi altındaki genel görüş kameraları alev, duman ve araç hareketini; pompa başına yakın kameralar ise dolum eylemini ve sürücü davranışını görür. Aynı kameranın hem plaka okuması hem pompa başını izlemesi beklenmez; her görev kendi açısını ister. Bu ayrım yapılmadan kurulan bir sistemde en zayıf açı, tüm senaryoların doğruluğunu belirler.

Uyarı kademelidir. Motorun kapatılmaması gibi bir kural ihlali pompacıya ve sürücüye sesli anons olarak gider; açık alev tespiti ise görüntülü bildirimle istasyon yöneticisine ve gerekiyorsa üst kademeye aynı anda iletilir. Bildirimde olay görüntüsü ve kamera konumu yer aldığı için uyarıyı alan kişi olayı doğrulamak için sahaya koşmak zorunda kalmaz. Yangın modülünde tespitten bildirime süre 10 saniyenin altındadır. Uyarıların saat ve pompa bazında dağılımı, hangi vardiyada anonsa daha sık ihtiyaç duyulduğunu da gösterir.

Kaçak yakıt ve bidon dolumu

İzinsiz bidon dolumu bir güvenlik konusudur: uygun olmayan kaplara dolum statik elektrik ve sızıntı riski taşır, satışın kayıt dışı kalmasına da yol açabilir. Kamera pompa başındaki dolum eylemini ve dolumun yapıldığı nesneyi birlikte değerlendirir; araç deposu yerine bir kaba dolum yapıldığında olay üretir. İstasyonun kendi kuralına göre bu olay pompacıya anlık uyarı, yöneticiye görüntülü kayıt olarak gider. Bu sınıf istasyonun görüntüsüyle eğitilir ve doğruluğu pilotta ölçülür; farklı bidon tipleri ve dolum pozisyonları veri toplama aşamasında özellikle aranır. İstasyonun izin verdiği kap tipleri ayrı sınıf olarak tanımlanabilir.

Ticari koruma

Aynı sistem plaka takibi ile ödeme yapmadan ayrılan araçları kaydeder; pompa-plaka eşleştirmesi sayesinde her satış görüntülü kanıtla ilişkilendirilir. Kaçak yakıt alımı ve personel kaynaklı kayıplar ölçülebilir hâle gelir.

Plaka okumanın güvenilirliği model kadar kamera konumuna bağlıdır: plakaya en fazla 30° açıyla bakan, kısa enstantaneli sabit bir kamera için 2 MP çözünürlük yeterlidir; plaka genişliği görüntüde en az 120 piksel olmalıdır. Gece için IR aydınlatma gerekir. Model Türkiye plaka formatına özel eğitilmiştir; beyaz ve kara liste tanımlanabilir. Teknik ayrıntılar plaka tanıma sistemi sayfasında. Pompa–plaka eşleştirmesi için pompa numarası ile kameranın gördüğü şerit baştan eşleştirilir; iki yanından dolum yapılan pompa adalarında her şerit ayrı tanımlanır.

Kayıp analizi: fark nerede birikir?

Pompa–plaka eşleştirmesi bir kez kurulduğunda kayıp tartışması tahmin olmaktan çıkar. Ödeme yapmadan ayrılan aracın plakası, zamanı ve görüntüsü tek kayıttadır; aynı plaka kara listeye alınırsa bir sonraki gelişinde istasyon yöneticisine bildirim gider. Pompa satış kaydı ile görüntüdeki dolum olayı karşılaştırıldığında kayda geçmemiş dolum ya da kasaya yansımayan satış gibi farklar da görünür. Amaç personeli izlemek değil, farkın hangi pompada ve hangi saatte biriktiğini görmektir. Bu karşılaştırma için istasyon otomasyon sisteminden pompa bazlı satış kaydının alınması gerekir; entegrasyon kapsamı keşifte belirlenir.

Tanker boşaltma ve saha güvenliği

Aynı kamera altyapısı istasyonun diğer alanlarına da uzanır. Tanker boşaltma sırasında boşaltma noktası çevresi bölge kuralıyla korunur: boşaltma sürerken bölgeye araç ya da yetkisiz kişi girişi olay üretir. Gece saatlerinde depo ve jeneratör odası çevresine giriş için zaman aralıklı bölge kuralı tanımlanabilir. Market tarafında kasa önü kuyruk ya da kişi sayımı ayrı modüllerdir; ihtiyaç varsa aynı edge cihazı üzerinde çalışır ve pompa adasındaki analitikten bağımsız raporlanır.

Kurulum notu

Pompa adası kameraları genellikle mevcut; ihtiyaç duyulan tek şey doğru açı ve analitik katmanı. Ex-proof bölge sınırları dışına konumlandırma, kurulum keşfinde planlanır.

Tehlikeli bölge dışına konumlandırma çoğu istasyonda kanopi direkleri ve market cephesi üzerinden çözülür; bölge içine cihaz konması gerekirse uygun sertifikalı gövde şarttır. Kameralar ONVIF/RTSP üzerinden okunur, işleme istasyonun teknik odasındaki edge cihazında yapılır; merkeze yalnız olay bildirimi ve kısa klip gider. Bu yapı, çok istasyonlu bir ağda bant genişliği ihtiyacını da düşük tutar. Mevcut kayıt cihazı (NVR) yerinde kalır; analitik katmanı akışı paralel okur, kayıt düzenine dokunmaz.

Yanlış alarm ve pilot

Açık sahada güneş yansıması, araç farı, sıcak havada egzoz ve yakındaki bir kaynak kıvılcımı yanlış alarm kaynağıdır. Bunlar pilot boyunca tek tek ayıklanır; olay tek kareden değil, koşulun belirli süre boyunca sürmesinden üretilir. Pilotta her senaryo için yakalanan, kaçırılan ve yanlış alarm sayıları istasyon personelinin tuttuğu kayıtla karşılaştırılır. Yöntemi yanlış alarm azaltma ve kamerayla yangın tespiti yazılarında anlattık. Pilot sonunda her kural için eşik, bildirim kanalı ve sorumlu kişi yazılı olarak sabitlenir.

Sık sorulan sorular

İstasyondaki mevcut kameralar yeterli mi?

Pompa adası kameraları çoğu istasyonda zaten vardır; ONVIF/RTSP destekli IP kameralar kullanılabilir. Belirleyici olan açıdır: plaka okuma için plakaya en fazla 30° açıyla bakan bir kamera, sigara gibi küçük nesneler için pompa başını yakından gören bir kamera gerekir. Keşifte her senaryo için kamera bazında uygunluk raporu çıkarıyor, gerekirse eklenecek kamerayı belirtiyoruz.

Tehlikeli (Ex) bölgelere kamera konabilir mi?

Önerimiz kameraları tehlikeli bölge sınırlarının dışına, kanopi direği ya da bina cephesi gibi noktalara konumlandırmaktır; bu, kurulum keşfinde planlanır. Bölge içine cihaz konması gerekiyorsa uygun sertifikalı gövde şarttır ve sınırlar istasyonun kendi bölge sınıflandırma dokümanına göre belirlenir. Edge sunucu her durumda tehlikeli bölge dışında, teknik odada durur.

Plaka ve müşteri görüntüsü KVKK açısından nasıl değerlendirilir?

Plaka, kişisel veri kapsamında değerlendirilebilir; bu yüzden işleme amacı, saklama süresi ve erişim yetkileri önceden yazılı belirlenmeli, sahada aydınlatma metni bulunmalıdır. Sistem yüz tanıma kullanmaz, görüntü istasyondaki edge cihazında işlenir ve olay klipleri tanımlı süre sonunda silinir. Bu genel bilgidir, hukuki danışmanlık değildir; nihai değerlendirme veri sorumlusuna aittir.

Çok istasyonlu bir ağ merkezden izlenebilir mi?

Evet. Her istasyonda işleme yerel edge cihazında yapılır; merkeze yalnız olay bildirimi, kısa klip ve özet metrikler gider. Bölge sorumlusu tüm istasyonların olaylarını tek panelde görür, ham video hattı gerekmez. Olaylar REST API ve MQTT üzerinden yayınlandığı için mevcut alarm merkezine ya da istasyon otomasyon yazılımına da bağlanabilir.