Kumaşta 4 Puan Sistemi Nasıl Hesaplanır? Top Raporu, Hata Haritası ve QR

Kumaşta 4 puan sistemi nasıl hesaplanır, 100 m² başına puan ne anlatır? Kamera kayıtlarıyla top bazlı hata haritası, A/B/C sınıfı ve QR'lı dijital hafıza.

Yazar: CX Teknoloji Uzman Ekibi

4 puan sistemi, kumaş topundaki her hataya boyuna göre 1 ile 4 arasında ceza puanı veren ve toplamı 100 metrekare (ya da 100 yard kare) başına puana çeviren yaygın bir kalite puanlama yöntemidir. Puan ne kadar düşükse kumaş o kadar temizdir; A/B/C sınırlarını alıcı ile üretici belirler. Kamera ile otomatik kontrolde puan, her hatanın ölçülen boyundan ve topun gerçek metresinden kendiliğinden hesaplanır.

4 puan sistemi nasıl hesaplanır?

Her hata, kumaştaki uzunluğuna göre puanlanır. Delik ve açıklıklar boylarından bağımsız olarak daha ağır puan alır, çünkü konfeksiyonda o bölgenin kullanılamayacağı kesindir. Tek bir koşu metresine verilen puan genellikle 4 ile sınırlanır; aynı metrede birden fazla hata olsa da o metre en fazla 4 puan alır.

Toplam puan topun alanına bölünerek karşılaştırılabilir hâle getirilir. Metrik hesapta formül şöyledir: 100 m² başına puan = toplam puan × 100 / (incelenen uzunluk m × kumaş eni m). Örneğin eni 2 metre olan 50 metrelik bir topta toplam 18 puan varsa, alan 100 m²'dir ve sonuç 18 puan/100 m² olur. Bu sayı, farklı en ve uzunluktaki topların aynı ölçekte karşılaştırılmasını sağlar. Tesisin kendi kalite kriteri varsa sistem onu da tanımlar; 4 puan yalnız varsayılandır.

Elle puanlamada sorun nerede?

Gözle kontrolde puan iki tahmine dayanır: hatanın boyu ve topun metresi. Operatör hatayı cetvelle ölçmeden tahmin eder, metre de makine sayacından okunur. Esneyen örme kumaşta metre sayacı ile gerçek uzunluk arasında fark olabilir. Sonuç olarak aynı top, iki farklı operatörde farklı puan alabilir ve A ile B sınıfı arasındaki sınırda bu fark doğrudan fiyatı etkiler.

Kamera sistemi puanı nasıl hesaplar?

Kamera her hatanın boyunu piksel üzerinden ölçer; boyuna konum enkoderden, enine konum kenar tespitinden gelir. Hata türü (delik, sökük, yırtık, leke) sınıflandırma modelinden çıkar. Sistem her hataya kurala göre puan verir, aynı metredeki üst sınırı uygular ve top bittiğinde toplamı topun ölçülen alanına böler. Hatanın nasıl bulunduğunu örme kumaşta hata tespiti yazımızda anlattık.

Top kalite raporunda ne olur?

• Hata listesi: her hatanın metresi, kenardan uzaklığı, türü, boyu ve puanı.
• Hata haritası: topun boyuna ve enine şeması üzerinde her hatanın yeri.
• Hata görüntüleri: her hatanın kırpılmış görüntüsü.
• Toplam puan, 100 m² başına puan ve A/B/C sınıfı.
• Top numarası, makine, vardiya, kumaş tipi ve kontrol tarihi.

Rapor top etiketiyle birlikte basılabilir. Konfeksiyon tarafı için en değerli parça hata haritasıdır: kesimhane, topu açmadan hangi metrede hangi hatanın olduğunu bilir ve pastal planını buna göre yapar. İstenirse hata metresinde kumaş kenarına etiket ya da renkli şerit uygulayan fiziksel işaretleme ünitesi de eklenir.

QR kodlu dijital hafıza ne işe yarar?

Top etiketine bir QR kod basılır. Kod okutulduğunda topun hata listesi, hata haritası, görüntüleri ve kontrol tarihi ile vardiya bilgisi açılır. Sevkiyat ve depo ekibi topun kalite geçmişini telefondan görür. Müşteri bir toptan şikâyet ettiğinde, ilgili topun kaydı top numarası, makine, vardiya ya da kumaş tipiyle geriye dönük sorgulanarak dakikalar içinde bulunur. Bu kayıt, şikâyetin kumaştan mı yoksa sonraki işlemden mi kaynaklandığını tartışırken tarafların aynı veriye bakmasını sağlar.

Puan verisi üretime nasıl geri döner?

Top bazlı puan tek başına bir kalite notudur; makine ve vardiya bazında biriktiğinde bir üretim göstergesine dönüşür. Belirli bir örme makinesinden gelen toplarda sökük puanının artması, iğne değişimi gerektiğinin erken işaretidir. Belirli bir vardiyada lekenin artması, temizlik ya da yağlama düzenine bakmak için gerekçe olur. Kalite verisini üretime bağlama yaklaşımını Kalite 4.0 yazımızda daha geniş ele aldık.

Nereden başlamalı?

İlk adım, tesisin kullandığı puanlama sistemini ve A/B/C sınırlarını yazılı hâle getirmektir; otomatik sistem bu kuralı uygular, kendisi belirlemez. Ardından tek bir sarım makinesinde pilot kurulur ve otomatik puan, kalite ekibinin aynı toplar için verdiği puanla karşılaştırılır. Uyuşmazlık çıkan toplar, hem modelin hem de elle puanlamanın nerede ayrıştığını gösterir.

Sık sorulan sorular

Kumaşta 4 puan sistemi nedir?

Her hataya boyuna göre 1 ile 4 arasında ceza puanı veren bir kalite puanlama yöntemidir: 3 inç'e kadar 1, 3–6 inç 2, 6–9 inç 3, 9 inç üzeri 4 puan. Büyük delikler 4 puan alır. Toplam, 100 m² ya da 100 yard kare başına puana çevrilerek toplar karşılaştırılır.

100 m² başına puan nasıl hesaplanır?

Toplam puan × 100 / (incelenen uzunluk m × kumaş eni m). Eni 2 m olan 50 metrelik bir topta 18 puan varsa sonuç 18 puan/100 m²'dir.

A, B ve C sınıfı sınırlarını kim belirler?

Alıcı ile üretici belirler; tek bir evrensel sınır yoktur. Otomatik sistem tesisin yazılı kriterini uygular. Tesisin kendi puanlama yöntemi varsa 4 puan yerine o tanımlanır.

Top etiketindeki QR kod okutulunca ne görünür?

Topun hata listesi, hata haritası, hata görüntüleri, puanı ve sınıfı, kontrol tarihi ve vardiya bilgisi. Kayıt top numarasıyla geriye dönük de sorgulanabilir.