OSB'lerde Araç Takibi: Plaka Tanıma, Tır Parkı ve Rota İzleme
OSB'lerde araç takibi: giriş-çıkışta %99 doğrulukla plaka tanıma, ağır vasıta bekleme süresi, yol kenarı tır parkı, ters yön ve tehlikeli madde aracı izleme.
OSB'lerde araç takibi, giriş kapılarında plakayı okuyup her aracın ne zaman girdiğini, bölge içinde hangi kontrol noktalarından geçtiğini, nerede ne kadar beklediğini ve ne zaman çıktığını kayda alan kamera tabanlı yapıdır. Giriş-çıkışta plaka okuma sahada %99 doğrulukla ve 1 saniyenin altında çalışır; yol içi olaylar aynı kayda bağlanır.
GOSB, Dilovası OSB, TOSB ve İstanbul Anadolu Yakası OSB gibi bölgelerde ağır vasıta trafiği günün büyük kısmına yayılır. Limanlara ve otoyol bağlantılarına yakınlık, yükleme randevusu bekleyen tırları bölge içine çeker. Tanker, konteyner taşıyıcı, kamyonet, servis aracı ve binek araç aynı yolu paylaşır. OSB müdürlüğünün sorusu çoğu zaman aynıdır: bölgeye kim girdi, ne kadar kaldı, nerede bekledi. Bu yazı bu soruların kameradan nasıl cevaplandığını anlatıyor; genel çerçeve için OSB ve sanayi bölgesi güvenliği sayfasına bakabilirsiniz.
Giriş-çıkışta plaka tanıma nasıl çalışır?
Her giriş ve çıkış şeridine plakayı uygun açıyla gören bir kamera konumlanır. Araç kadraja girdiğinde plaka okunur; plaka metni, saat, yön ve aracın tam görüntüsü tek bir kayıt olarak saklanır. Bariyer entegrasyonu isteğe bağlıdır; birçok OSB'de kapı açık kalır ve sistem yalnız kayıt tutar. Plaka tanıma modülünde sahada ölçtüğümüz okuma doğruluğu %99, okuma ve karar süresi 1 saniyenin altındadır. Güvenlik görevlisinin deftere elle plaka yazması ortadan kalkar; görevli kayıttaki istisnalarla ilgilenir.
OSB kapılarının kendine özgü zorlukları vardır. Tırlarda çekici ve dorse plakası farklıdır; ön kamera çekiciyi, arka kamera dorseyi okur ve iki plaka aynı geçiş kaydında eşleştirilir. Çamurlu, yıpranmış ya da yük bağlama kayışıyla kısmen kapanmış plakalar görülür. Transit ve ihracat trafiği nedeniyle yabancı plaka formatları da gelir. Bu durumlar pilotta ayrıca test edilir; okunamayan geçişler operatöre araç görüntüsüyle birlikte düşer ve kayıt elle tamamlanır.
Ağır vasıta rotası ve bekleme süresi neden ölçülmeli?
Giriş kapısındaki plaka kaydı, bölge içindeki kavşak kameralarıyla birleştiğinde aracın rotası kontrol noktası bazında görünür hâle gelir. Burada GPS takibi söz konusu olmaz; kayıt, aracın hangi kavşaktan hangi saatte geçtiğini gösterir. Buradan iki önemli veri çıkar: aracın bölgede toplam kalma süresi ve bölge içinde nerede, ne kadar beklediği. Adresi bulamayıp aynı kavşaktan defalarca geçen tır, fabrika önünde yola taşan kuyruk ya da saatlerce yol kenarında bekleyen dorse bu veride belirginleşir. Rota verisi, bölge içinde hiç durmadan geçen transit trafiğini de ayırır.
OSB müdürlüğü bu veriyle fabrikalarla somut konuşabilir: hangi tesisin yükleme düzeni yola kuyruk taşıyor, hangi saatlerde, ne sıklıkla. Yükleme randevusu, bekleme cebi ya da tır parkına yönlendirme gibi kararlar bu tabloya dayanarak alınır. Aynı veri, OSB'nin yol ve kavşak yatırımlarını planlarken tahmin yerine kayda dayanmasını sağlar. Fabrikaların lojistik ekipleri de kendi sahalarına gelen araçların bekleme süresini bu tablodan görebilir. Fabrika içindeki rampa tarafının analitiğini rampa yükleme analitiği yazısında ele aldık.
Yasak park ve yol kenarı tır parkı nasıl tespit edilir?
Yol kenarı park tespiti üç şarta dayanır: bir poligon, bir araç sınıfı ve bir süre. Kavşak köşeleri, hidrant önleri, itfaiye erişim yolları, servis durak cepleri ve yaya geçitleri poligon olarak tanımlanır. Bu alanlarda ağır vasıta ya da herhangi bir araç tanımlı süreden uzun kalırsa olay oluşur. Süre bölgeye göre değişir; hidrant önünde kısa bir eşik yeterliyken ana yol kenarında daha uzun bir tolerans tanınabilir. Kural saat dilimine göre de değişebilir; gece ile vardiya saatleri için farklı süreler tanımlanır.
Olay; plaka, saat, bekleme süresi ve klip ile birlikte güvenlik ekibinin kuyruğuna düşer. Gece boyunca motoru çalışır hâlde bekleyen tır, sabah vardiyasında servis durağını kapatan kamyonet ya da itfaiye yolunu daraltan dorse artık sabah turunda fark edilmez, oluştuğu anda görülür. Ekip sürücüyü OSB'nin tır parkına yönlendirir; aynı noktada tekrar tekrar görülen araçlar haftalık raporda ayrıca listelenir. Olay kaydı, sürücüyle yapılan görüşmede ya da ilgili fabrikaya yapılan bildirimde somut dayanak olur.
Ters yön ve hız ne kadar güvenilir ölçülür?
Ters yön tespiti güvenilirdir. Şerit poligonu içinde aracın hareket vektörü izlenir ve tanımlı yönün tersine belirli bir mesafe ilerleyen araç olay üretir. Tek yönlü servis yolları, kavşak kolları ve kapı şeritleri tipik uygulama noktalarıdır. Hız ise daha dikkatli ele alınmalıdır. Kamera, iki çizgi arasındaki mesafe kalibre edilerek ortalama hız hesaplayabilir; ancak bu hesap bir radarın ya da onaylı hız ölçüm cihazının yerini tutmaz.
Bu nedenle hız verisini ceza amaçlı değil, trafik yönetimi için kullanıyoruz: hangi yol kesiminde, hangi saatlerde, hangi araç sınıfı hızlı gidiyor. OSB bu veriyle hız kesici, uyarı levhası ya da yol düzenlemesi kararı verir. Vardiya çıkışında yaya yoğunluğunun yüksek olduğu kesimlerde hız eğilimini izlemek, yaya kazalarına karşı somut bir adımdır. Aynı kesimde yaya geçidi ve durak konumunun gözden geçirilmesi de bu veriye dayanabilir.
Tehlikeli madde taşıyan araçlar nasıl izlenir?
Tuzla Kimya Sanayicileri OSB, Dilovası ve GOSB gibi kimya ve plastik yoğun bölgelerde tanker ve tehlikeli madde taşıyan araç trafiği yoğundur. Bu araçlar ADR kapsamında turuncu levha taşır; dökme taşımada levhanın üst kısmında tehlike tanımlama numarası, alt kısmında UN numarası yer alır. Kamera levhanın varlığını tespit eder ve aracı geçiş kaydında tehlikeli madde aracı olarak etiketler. Levhadaki numaraların okunması projeye özel bir OCR geliştirmesiyle eklenebilir.
Etiketlenen araç için ayrı kurallar yazılır: tanımlı güzergâh dışına çıkma, yol kenarında ya da binaların yakınında izinsiz bekleme, izin verilmeyen kapıdan giriş, gece bölgede kalma. Bekleme noktası BEKRA kapsamındaki bir tesisin sınırına yakınsa uyarı önceliği yükselir. Kamera, ADR kapsamındaki belge ve ekipman kontrollerinin yerine geçmez; aracın bölgede nerede ve ne kadar kaldığını görünür kılar. Tesis içindeki depolama tarafı için depo ve tehlikeli madde izleme modülü aynı etiketlemeyi sahaya taşır.
Kara liste, izinli liste ve servis araçları nasıl yönetilir?
İzinli liste OSB'nin kendi araçlarını, itfaiye ve acil durum araçlarını, düzenli giriş yapan firma araçlarını içerir; bu araçlar kapıda istisna üretmez. Kara liste ise daha hassastır. Kaçak döküm ya da güvenlik olayıyla ilişkilendirilmiş bir aracın listeye alınması hukuki dayanağı olan, yazılı bir karara bağlanmalıdır. Kurduğumuz yapıda kara listedeki araç kapıdan geçtiğinde sistem bariyeri kendiliğinden kapatmaz; operatöre uyarı gider ve ne yapılacağına operatör karar verir.
Servis araçları ayrı bir başlıktır. Vardiya değişiminde çok sayıda servis aynı yollara aynı saatte girer. Plaka kaydı hangi servisin hangi kapıdan, hangi saatte girdiğini ve durakta ne kadar beklediğini gösterir. Bu veri, durak yerleşimi ve servis giriş saatlerinin kademelendirilmesi için kullanılabilir. Durak cebini işgal eden araç ya da geciken servis nedeniyle yol kenarında biriken yaya grubu da aynı kamera noktasından görülür.
Olay sonrası araç arama nasıl yapılır?
Bir hırsızlık, kaçak döküm ya da kavşaktan kaçan araç sonrasında güvenlik ekibinin ihtiyacı saatlerce kayıt izlemek olmamalı; aradığı aracı sorguyla bulmalıdır. Sistem her geçiş için plakanın yanında araç tipini, rengini ve yönünü de meta veri olarak saklar. Operatör “beyaz kamyonet, 22.00 ile 02.00 arası, batı kapısından çıkış” gibi bir sorgu yazar ve eşleşen geçişleri görüntüleriyle listeler. Plakanın yalnız bir kısmı biliniyorsa kısmi arama yapılır. Ortak alandaki olay kurgusunu OSB bölge güvenliği yazısında anlattık.
KVKK: plaka kişisel veri midir, ne kadar saklanır?
Plaka, araç sahibi ya da kullanıcısı üzerinden belirlenebilir bir kişiyle ilişkilendirilebildiği için 6698 sayılı KVKK kapsamında kişisel veri sayılabilir. Bu yüzden plaka kaydı tutan bir OSB, veri sorumlusu olarak bazı adımları baştan netleştirmelidir: giriş kapılarında aydınlatma levhası, kaydın hangi amaçla tutulduğunun yazılı tanımı, amaçla orantılı bir saklama süresi ve süresi dolan kaydın otomatik silinmesi. Aydınlatma metni kapı güvenliğinde ve OSB'nin internet sitesinde de erişilebilir olmalıdır.
Erişim de aynı ölçüde önemlidir. Plaka sorgusu yapabilecek roller tanımlanır, her sorgu kim tarafından ve ne zaman yapıldığıyla loglanır. Fabrikalar yalnız kendi tesislerine gelen araçların kaydını görebilir; başka bir firmanın tedarikçi trafiği paylaşılmaz. Kolluk talepleri resmi yazıyla karşılanır. Yüz tanıma kullanılmaz, araç görüntüsünde sürücü yüzü bulanıklaştırılabilir. Kayıtlara erişim yetkisi dar tutulduğunda denetim de kolaylaşır. Ayrıntılı çerçeve KVKK ve görüntü işleme yazısında.
Sık sorulan sorular
OSB giriş kapısında plaka tanıma ne kadar doğru çalışır?
Plaka tanıma modülünde sahada ölçtüğümüz okuma doğruluğu %99, okuma ve karar süresi 1 saniyenin altındadır. OSB kapılarında çamurlu veya yıpranmış plakalar, kısmen kapanmış dorse plakaları ve yabancı plaka formatları gibi zor durumlar pilotta ayrıca test edilir. Okunamayan geçişler operatöre araç görüntüsüyle birlikte düşer ve kayıt elle tamamlanır.
Çekici ve dorse plakası ayrı ayrı okunur mu?
Evet. Ön kamera çekici plakasını, arka kamera dorse plakasını okur ve iki plaka aynı geçiş kaydında eşleştirilir. Böylece aynı çekicinin farklı dorselerle girişi ya da dorsenin bölgede bırakılıp çekicinin çıkması gibi durumlar kayıtta görünür. Arka kameranın konumu, dorse yüksekliği ve kapı geometrisine göre keşifte belirlenir.
OSB'de plaka kayıtları ne kadar süre saklanır?
Saklama süresini veri sorumlusu olan OSB müdürlüğü, kaydın amacına göre belirler ve yazılı hâle getirir. Plaka, belirlenebilir bir kişiyle ilişkilendirilebildiği için 6698 sayılı KVKK kapsamında kişisel veri sayılabilir; süre amaçla orantılı olmalı, süresi dolan kayıt otomatik silinmelidir. Bir olayla ilişkilendirilen kayıtlar, olay süreci kapanana kadar ayrıca saklanabilir.
Sistem OSB yollarında trafik cezası keser mi?
Hayır. Kamerayla hesaplanan hız ve park verisi onaylı bir ölçüm cihazından gelmez ve ceza amacıyla kullanılmaz. Amaç OSB müdürlüğünün bölge trafiğini yönetmesidir: tır parkına yönlendirme, hız kesici ya da levha kararı, fabrikalarla yükleme düzeni görüşmesi. Anlık olaylarda güvenlik ekibi sürücüyü uyarır ve doğru noktaya yönlendirir.
Tehlikeli madde taşıyan araç kamerayla nasıl ayırt edilir?
ADR kapsamındaki araçlar turuncu levha taşır. Kamera bu levhanın varlığını tespit eder ve aracı geçiş kaydında tehlikeli madde aracı olarak etiketler. Levhadaki tehlike tanımlama ve UN numaralarının okunması projeye özel OCR geliştirmesiyle eklenebilir. Etiketlenen araç için güzergâh dışı hareket, izinsiz bekleme ve gece bölgede kalma gibi ayrı kurallar tanımlanır.