Sahipsiz Hayvan Tespiti: Sanayi Bölgelerinde İnsan ve Hayvan Güvenliği

Sahipsiz hayvan tespiti: OSB kameraları köpek, kedi, insan ve aracı ayırır, grup hareketini ve yoğunlaştığı saatleri raporlar, belediyeyle veri paylaşır.

Sahipsiz hayvan tespiti, sanayi bölgesindeki mevcut kameraların köpek, kedi, insan ve aracı birbirinden ayırması, köpeklerin grup hâlinde hareket ettiği anları yakalaması ve bu hareketin hangi saat ve güzergâhta yoğunlaştığını raporlamasıdır. Amaç hayvanı uzaklaştırmak değildir; vardiya yayasını ve hayvanın kendisini korumak, belediyeye kalıcı çözüm için veri sunmaktır.

Tuzla, Dilovası, Gebze ve Çayırova'daki OSB'lerde tablo birbirine benzer. Geniş boş parseller, yeşil alanlar, yemekhane atığının biriktiği konteynerler ve gece neredeyse boşalan yollar sahipsiz hayvanlar için barınma ve beslenme alanı oluşturur. Aynı yolları sabah erken ve gece geç saatlerde servis durağına yürüyen işçiler, bisikletle gelen personel ve ağır vasıtalar kullanır. Risk iki yönlüdür: yaya ve bisikletli için ısırılma ya da kaçarken düşme, hayvan için tır ve servis aracı trafiğinde yaralanma. Konuya OSB bölge güvenliği yazısında anlattığımız merkezi izleme kurgusunun bir parçası olarak bakıyoruz.

Sahipsiz hayvan neden ayrı bir güvenlik başlığıdır?

OSB müdürlüklerine gelen şikâyetler çoğunlukla belirli bir yol, bir servis durağı ya da bir saat dilimiyle ilgilidir. Sorun bölgenin geneline yayılmaz, belli noktalarda toplanır: hayvanlar yiyecek kaynağına, rüzgâr almayan köşelere ve trafiği az geçişlere yakın yerleşir. Güvenlik ekibi bu noktaları deneyimle bilir ama kayıt altına almaz. Belediyeye yapılan başvurular da çoğu zaman “bu bölgede çok köpek var” cümlesinin ötesine geçmez; ekiplerin hangi noktaya, hangi saatte gitmesi gerektiği belirsiz kalır.

Hukuki çerçeve sorumluluğu netleştirir. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında sahipsiz hayvanların toplanması, kısırlaştırılması, aşılanması ve rehabilitasyonu yerel yönetimlerin görev alanındadır. OSB müdürlüğünün ya da fabrikaların tek başına müdahalesi hem hukuken hem de kalıcı sonuç açısından doğru yol değildir. OSB'nin yapabileceği şey, insanları anlık riskten korumak ve belediye veteriner hizmetlerinin planlama yapabileceği düzenli, güvenilir bir veri sunmaktır. Kamera sistemi tam olarak bu iki işe hizmet eder.

Kamera köpeği, kediyi, insanı ve aracı nasıl ayırır?

Mevcut çevre ve perimetre güvenliği modülümüz insan, araç ve hayvanı üç ayrı nesne sınıfı olarak zaten ayırır; gece alarmlarını ayıklamada bu ayrım işin temelidir. Sahipsiz hayvan tespitinde bir adım ileri gidiyoruz: hayvan sınıfı köpek ve kedi olarak ayrıştırılır, her birey kareler boyunca anonim bir izle takip edilir. Model boy, siluet, yürüyüş biçimi ve hareket hızını birlikte değerlendirir. Gece IR aydınlatma altında renk bilgisi kaybolduğu için siluet ve hareket ağırlık kazanır.

Bu yetenek projeye özel model olarak geliştirdiğimiz bir modüldür. Sahadan görüntü toplanır, OSB'nin kendi kameralarında etiketlenir ve test edilir. Uzak mesafede küçük bir kedi ile bırakılmış bir çanta, çalı arasındaki bir köpek ile bir gölge gibi zor durumlar bu aşamada ortaya çıkar ve eğitim verisine eklenir. Doğruluk pilot sahada ölçülür ve raporlanır. Az veriyle sahaya uyarlama yaklaşımımızı özel model eğitimi yazısında anlattık.

Grup tespiti tek hayvan tespitinden neden farklıdır?

Fabrika kapısının önünde uzanan tek bir köpek çoğu zaman olay sayılmaz; güvenlik ekibi onu zaten tanır. Risk, hayvanların grup hâlinde hareket ettiği anlarda artar. Sistem belirli bir yarıçap içinde, belirli bir süre boyunca birlikte kalan ya da aynı yönde ilerleyen köpekleri tek bir grup olarak işaretler. Grup büyüklüğü ve süre eşiği sahayla birlikte belirlenir; bir OSB'nin arka yolu için makul olan eşik, servis durağının yanı için fazla gevşek kalabilir.

Önceliği belirleyen, grubun neyle aynı karede olduğudur. Grup ile yaya aynı kadrajda ve birbirine yaklaşıyorsa uyarı üst sıraya çıkar. Grup ağır vasıta şeridine girmişse trafik riski olarak işaretlenir. Yol üzerinde uzun süre hareketsiz kalan bir hayvan ayrı bir olaydır; yaralı olabilir ve hem güvenlik ekibinin hem veteriner hizmetlerinin bunu bilmesi gerekir. Bu ayrım operatörün her hayvan görüntüsüne değil, gerçekten müdahale gerektiren anlara odaklanmasını sağlar.

Hangi saat ve güzergâhlarda yoğunlaşma raporu çıkar?

Anlık uyarının yanında sistemin en kalıcı çıktısı haftalık yoğunlaşma raporudur. Her kamera noktası için hangi saatlerde hayvan grubu görüldüğü, grupların hangi güzergâhı izlediği ve yaya ile aynı karede kaç kez bulunduğu tabloya dökülür. Sanayi bölgelerinde bu dağılım çoğu zaman vardiya saatleri, yemekhane atığının dışarı çıkarıldığı saat ve çöp toplama düzeniyle örtüşür. Rapor, sorunun nerede başladığını tahminden kayda taşır. Mevsim değişimleri de bu tabloda görünür; kış aylarında hayvanların sığınak aradığı noktalar yazdakilerden farklı olabilir.

Bu veriyle alınabilecek önlemler basit ve insancıldır. Servis durağı daha aydınlık bir noktaya taşınabilir, gece çıkan işçi için güzergâh değiştirilebilir, açık konteynerler kapaklı tiple değiştirilebilir, fabrikalarla yemekhane atığının saklanma ve çıkarılma düzeni konuşulabilir. Hiçbiri hayvana zarar vermez; hepsi insanla hayvanın aynı noktada aynı saatte karşılaşma olasılığını azaltır. Önlemin işe yarayıp yaramadığı da sonraki haftaların raporunda görülür. Fabrika güvenlik müdürleri kendi parsel sınırlarındaki durumu aynı rapordan izleyebilir.

Uyarı kime gider: güvenlik ekibi mi, belediye mi?

İkisine de, ama farklı biçimde. Anlık uyarı OSB güvenlik ekibine gider. Operatör klibi görür ve duruma göre karar verir: vardiya çıkışında durağa bir görevli gönderir, servis sürücüsünü bilgilendirir, yol kenarında yavaşlama uyarısı yapar ya da yaralı hayvan için veteriner hizmetlerini arar. Sistem hiçbir caydırıcı cihazı kendiliğinden devreye almaz ve hayvana yönelik bir müdahale başlatmaz; kararı her zaman insan verir. Bisikletli personelin yoğun geçtiği sabah saatlerinde uyarı eşiği ayrıca düşürülebilir.

Belediye tarafına giden ise toplu veridir. Hangi bölgede, hangi saatlerde, ne sıklıkla grup gözlendiği ve eğilimin haftadan haftaya nasıl değiştiği düzenli aralıklarla paylaşılır. Bu, veteriner hizmetlerinin kısırlaştırma, aşılama ve rehabilitasyon çalışmalarını doğru noktaya planlamasına yardım eder. Paylaşım OSB ile belediye arasında yazılı bir protokole dayanır; örnek klip gerekiyorsa karedeki insanlar bulanıklaştırılır. Veri zamanla biriktikçe belediye, uyguladığı çalışmaların bölgedeki etkisini de aynı tablodan izleyebilir.

KVKK: hayvanı izleyen kamera insanı nasıl ele alır?

Hayvan tespiti yapan kamera insanları da görür; bu kaçınılmazdır. Kurduğumuz yapıda insan sınıfı yalnız yakınlık hesabı için kullanılır: bir yaya grubun ne kadar yakınında, o kadar. Yüz tanıma yapılmaz, kişi kimliğiyle hiçbir eşleştirme kurulmaz, raporlarda insan yalnız sayı olarak yer alır. Olay klipleri tanımlı saklama süresi sonunda otomatik silinir ve yalnız yetkili rollere açıktır. Belediyeyle paylaşılan raporlarda da kişiye ait hiçbir bilgi yer almaz. 6698 sayılı KVKK kapsamındaki genel ilkeleri KVKK ve görüntü işleme yazısında topladık.

Pilot nasıl kurulur?

Pilot için yeni kamera kurmak çoğu zaman gerekmez. Güvenlik ekibinin sorunlu bildiği iki üç güzergâh, bir servis durağı ve hayvanların toplandığı bilinen bir boş parsel kenarı seçilir. İlk haftalar kayıt ve etiketleme içindir; model sahaya uyarlandıktan sonra uyarılar açılır. Pilotta köpek ve kedi ayrımının doğruluğu, grup tespitinde kaçırılan ve yanlış işaretlenen durumlar ve operatörün uyarıların ne kadarını doğruladığı ölçülür. Sonuç, OSB müdürlüğüne ve istenirse belediyeye aynı formatta sunulur. Sektör çerçevesi OSB ve sanayi bölgesi güvenliği sayfasında.

Sık sorulan sorular

Sahipsiz hayvan tespiti hangi hayvanları ayırt eder?

Sistem temel olarak köpek ve kediyi, bunların yanında insan ve aracı ayrı sınıflar olarak tanır. Sanayi bölgelerinde risk çoğunlukla köpek gruplarıyla ilgili olduğu için grup tespiti köpek sınıfı üzerine kurulur. Sahada başka hayvan türleri sık görülüyorsa model projeye özel olarak genişletilir. Her sınıfın doğruluğu pilot sahada, OSB'nin kendi kameralarında ölçülür ve raporlanır.

Sistem hayvanlara yönelik bir müdahale başlatır mı?

Hayır. Sistem hiçbir caydırıcı cihazı kendiliğinden devreye almaz, hayvanı hedef alan bir işlem yapmaz. Çıktısı iki şeydir: güvenlik ekibine giden anlık uyarı ve belediyeye giden toplu yoğunlaşma raporu. Müdahale kararı insanlara aittir. Sahipsiz hayvanlara ilişkin toplama, kısırlaştırma ve rehabilitasyon 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu çerçevesinde yerel yönetimlerin görev alanındadır.

Sahipsiz hayvan verisi belediyeyle nasıl paylaşılır?

Paylaşılan veri toplu ve anonimdir: hangi kamera noktasında, hangi saat aralıklarında hayvan grubu gözlendiği, grupların izlediği güzergâh ve haftalık eğilim. İnsan görüntüsü paylaşılmaz; örnek bir klip gerekirse karedeki insanlar bulanıklaştırılır. Paylaşımın kapsamı, sıklığı ve biçimi OSB ile belediye arasında yazılı bir protokolle belirlenir.

Gece ve kötü havada hayvan tespiti çalışır mı?

IR aydınlatmalı kameralarla gece çalışır; renk bilgisi kaybolduğunda model siluet, boy ve hareket biçimine ağırlık verir. Yoğun yağmur, sis ve farla oluşan parlama tespit mesafesini kısaltır. Bu nedenle pilotta gece ve gündüz performansı ayrı raporlanır. Karanlığın ve uzak mesafenin kritik olduğu noktalarda termal kamera ayrıca değerlendirilebilir.

Mevcut OSB kameraları sahipsiz hayvan tespiti için yeterli mi?

Çoğu durumda yeterlidir. Hayvan tespiti, perimetre ve yol kameralarının zaten gördüğü alanlarda çalışır; RTSP veya ONVIF destekli IP kameralar mevcut VMS üzerinden okunur. Belirleyici olan, hayvanın kadrajda yeterli piksel büyüklüğünde görünmesidir. Keşifte her güzergâh için bu kontrol edilir, uygun olmayan noktalar ve eklenmesi önerilen kamera ayrıca raporlanır.