Tersanede İSG için Yapay Zekâ: Kamera Blok İmalattan Havuza Neyi Denetler?
Tersanede İSG için yapay zekâ: blok imalat, kızak ve havuzda baret, vinç altı, düşme ve sıcak iş ihlallerini kamerayla izleyin; emniyet kemeri için özel model.
Yazar: CX Teknoloji Uzman Ekibi
Tersanede yapay zekâ destekli İSG, mevcut IP kameraların görüntüsünü edge sunucuda işleyerek baretsiz çalışmayı, asılı yük altına giren kişiyi, yüksekten düşen ya da hareketsiz kalan personeli ve sıcak iş noktasından taşan alev ile dumanı saniyeler içinde uyarıya çevirir. Kamera İSG uzmanının yerine geçmez; blok imalattan havuza kadar gözünün yetişmediği yerleri kayda bağlar.
Tersane sahası neden fabrikadan farklı denetlenir?
Bir fabrikada hat yerinde durur; kamerayı bir kez konumlandırırsınız, kural yıllarca geçerli kalır. Tersanede ise saha her hafta yeniden şekillenir. Blok imalat holünde bugün panel kaynağı yapılan alan, gelecek hafta ön donatım sahasına döner. Kızaktaki gövde yükseldikçe iskele katları eklenir, havuza alınan gemide çalışma bölgesi baştan kıça kayar. Tuzla Tersaneler Bölgesi'nde ve İzmit Körfezi kıyısındaki sahalarda aynı gün içinde çok sayıda taşeron ekibi, farklı vardiya düzenleri ve farklı KKD alışkanlıklarıyla yan yana çalışır. Sabit kurallı bir sistem bu değişkenliğe dayanmaz; kurgunun baştan hareketli sahaya göre yapılması gerekir.
Bu yüzden tersane sahaları için hazırladığımız proje kapsamında kamerayı iki katmanda düşünüyoruz. Birinci katman sabit noktalardır: holler, blok stok sahası, rıhtım, havuz kenarı ve tesis kapıları. Burada mevcut kameralar çoğu zaman yeterlidir; kurallar ise iş düzeni değiştikçe panelden güncellenir. İkinci katman taşınabilir noktalardır: havuzdaki gemi, kızaktaki gövde, tank ağzı ya da geçici sıcak iş bölgesi. Bu noktalarda tripod ya da mıknatıslı bağlantıyla kurulan, kablosuz ağa bağlı kameralar işin süresi boyunca çalışır, iş bitince bir sonraki bloğa taşınır. Kurallar da kamerayla birlikte taşınır ve panelden kısa sürede yeniden çizilir.
Kamera blok imalat ve kızakta hangi ihlalleri yakalar?
Blok imalat holünde en sık karşılaşılan iki ihlal, kaynak maskesi takılıyken baretin çıkarılması ve tavan vincinin taşıdığı panelin altından geçiştir. KKD takibi baret ve yeleği kişi bazında denetler; sahada ölçülen baret tespit doğruluğumuz %90, ihlalden bildirime süre 2 saniyenin altındadır. Vinç altı için alan ihlali modülü kullanılır: poligon holün tamamına değil, yükün taşındığı güzergâha ve montaj alanına çizilir, yük asılıyken bu alana giren kişi uyarı üretir. Tavan vinci holün tüm açıklığını taradığı için yükle birlikte hareket eden tehlike alanı ise projeye özel model olarak kurgulanır. Kancadaki yükü izleyip bu alanı hesaplayan model projeye özel olarak kurgulanır ve doğruluğu pilot sahada ölçülür; entegrasyon imkânı varsa yükün asılı olup olmadığı vinç kumanda sinyalinden de alınır. Amaç, boş vinç altından geçen personel için gereksiz alarm üretmemektir.
Kızak ve blok birleştirme aşamasında risk yükseğe taşınır. İskele katlarında ve açık güverte kenarlarında çalışan personel için poz analizi korkuluğa tırmanma ve kenardan sarkma gibi riskli duruşları yakalar; düşme algılama modülü düşmeyi 5 saniyenin altında tespit edip ilk uyarıyı verir; kişi yerden kalkmazsa hareketsizlik doğrulamasının ardından olay acil seviyesine yükselir. Tam vücut emniyet kemerinin takılı olup olmadığı ve şok emici halatın kancasının bir ankraj noktasına bağlı olup olmadığı ise hazır modellerin standart sınıfı değildir. Bu sınıfları projeye özel model olarak tersanenin kendi görüntüsüyle eğitiyoruz; doğruluk pilot sahada ölçülür ve raporlanır.
Blok taşıyıcı ve forklift trafiği nasıl izlenir?
Blok imalattan kızağa ve havuza giden bloklar transporter ya da mobil vinçle sahayı boydan boya geçer. Blok taşıyıcının sürücüsü yükün arkasını ve yanlarını çoğu zaman göremez; manevra alanı da her taşımada farklıdır. Araç ve Ekipman Güvenliği modülü transporter, forklift ve mobil vinç ile yaya arasındaki mesafeyi izler ve güvenli mesafe sahaya göre yapılandırılır. Modülün sahada ölçülen araç ve ekipman güvenliği doğruluğu %96'dır; blok taşıyıcı gibi tersaneye özgü araçlarda doğruluk pilot sahada ayrıca ölçülür. Taşıma güzergâhı gün içinde değiştiği için kural bölgesi sabit bir yol olarak değil, taşıma sırasında etkinleşen bir koridor olarak tanımlanır. Taşıma bittiğinde koridor kalkar ve saha olağan kurallarına döner.
Havuzda ve gemi içinde neler değişir?
Havuza alınan gemide çalışma yüzeyden içeriye doğru ilerler. Dış kaplamada kumlama ve boya, güvertede kaynak, iç mahallerde tank temizliği ve donatım aynı anda yürür. Havuz tabanında takozların arasında dolaşan personel, yukarıdan düşen malzeme ve üst katta yapılan kaynağın kıvılcımı aynı kesitte buluşur. Kamera bu kesitte iki iş üstlenir: havuz tabanında kısıtlı bölgelere girişi kaydeder ve havuz kenarında emniyet şeridinin dışına çıkan kişiyi uyarır. Rıhtım ve havuz kenarında suya düşme riski ayrı bir kurgu ister; bunu denize düşme tespiti yazısında ayrıntılı anlattık.
Gemi içinde tanklar, çift dip ve balast tankları kapalı alan olarak ayrı yönetilir. Tank ağzına kurulan kamera, projeye özel model olarak geliştirdiğimiz giriş-çıkış sayımıyla içeride kaç kişinin kaldığını izler ve gözcünün ağızda olup olmadığını denetler; bu sayımın doğruluğu pilot sahada ölçülür ve raporlanır. Bu kurgu gaz ölçümünün, gözcünün ve çalışma izninin yerine geçmez; izni imzalayan kişiye içerideki kişi sayısını güncel olarak sunar. Boya ya da yakıt kalıntısı nedeniyle patlayıcı ortam oluşabilecek tank ağızlarında kamera ve bağlantı ekipmanı, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında belirlenen bölge sınıfına uygun seçilir. Yön tespiti, toplanma noktasında sayım ve mahal bazlı doluluk gibi ayrıntıları gemi içi personel sayımı yazısında topladık.
Sıcak iş ve yangın riski nasıl izlenir?
Tersanede yangın çoğu zaman kaynak, kesme ve taşlama kıvılcımının yanlış yere düşmesiyle başlar: perdenin öbür tarafındaki yalıtım, iskele kalası, boya kalıntısı ya da kablo tavası. Görüntü tabanlı yangın ve duman tespitinde tespitten bildirime süre 10 saniyenin altındadır. Tersanedeki zorluk, kaynak arkının kendisinin de parlak ve titrek bir ışık kaynağı olmasıdır. Bu yüzden sıcak iş izni verilen bölgede eşik izin süresince ayrı ayarlanır; izin kapandıktan sonra aynı bölge, için için yanmanın ilk dumanına karşı daha düşük duman eşiğiyle izlenir. Duman çıkarmadan süren koru kamera göremez; bu izleme yangın gözcüsünün ve yangın algılama sisteminin yerine geçmez, onları destekler. Kurgunun ayrıntısını tersanede sıcak iş ve yangın yazısında anlattık.
Taşeron yoğunluğunda uyarı kime, nasıl ulaşır?
Tersane İSG'sinde ihlali görmek işin kolay tarafıdır; zor olan, görüleni doğru kişiye ulaştırmaktır. Bir blokta aynı anda üç farklı taşeronun ekibi çalışıyorsa, baretsiz çalışan kişinin hangi firmaya bağlı olduğu uyarının değerini belirler. Sistem kişiyi tanımaz; yüz tanıma kullanılmaz. Bunun yerine uyarı, iş izni kayıtlarıyla eşleştirilerek bölge bazında yönlendirilir: ihlal, o saatte o bölgede iş izni olan taşeron formenlerine ve tersane İSG uzmanına aynı anda gider. Vardiya sonunda bölge bazlı bir ihlal raporu oluşur; hangi blokta, hangi saatlerde, hangi tür ihlalin yoğunlaştığı görünür hâle gelir.
Bu rapor, taşeron toplantısında konuşulacak somut bir veri üretir. İhlal görüntüleri olay bazlı saklanır, erişim rol bazlı yetkiyle sınırlanır, yüzler istenirse bulanıklaştırılır. 6698 sayılı KVKK kapsamında aydınlatma metni ve saklama süresi kurulum öncesinde tanımlanır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun işverene yüklediği gözetim ve denetim yükümlülüğü kameraya devredilmez; kamera, denetimin kaydını tutan ve sahayı kesintisiz gözleyen bir yardımcı olarak kalır.
Tersanede kamera altyapısı nasıl kurulur?
Kurulum mevcut kamera envanterinin keşfiyle başlar. Holler ve rıhtım genellikle mevcut IP kameralarla karşılanır; havuz ve kızak için taşınabilir kamera setleri planlanır. Varsayılan kurulumda görüntü tersane içindeki edge GPU sunucusunda işlenir ve ham video tesis dışına çıkmaz; istenirse işleme bulutta da yapılabilir. Deniz ortamındaki tuz, nem ve kaynak dumanı lens temizliğini düzenli bir bakım işine çevirir; kameranın kapatılması, yönünün değişmesi ya da görüntünün bozulması sabotaj denetimi kapsamında raporlanır; periyodik lens temizliği bakım planına yazılır. Uyarılar VMS'e, sirene, İSG ekibinin telefonuna ya da mevcut iş izni yazılımına aktarılır.
Pilot genellikle tek bir blok imalat holü ve bir havuzla başlar. Pilot boyunca yanlış alarm kaynakları tek tek ayıklanır, eşikler sahaya göre kalibre edilir ve her modülün doğruluğu İSG ekibiyle birlikte ölçülür. Hazır modüller kısa sürede devreye girer; emniyet kemeri ya da kapalı alan sayımı gibi projeye özel modellerde tipik devreye alma süresi 12–14 haftadır. Sonuçlar netleştikten sonra kurgu kızak, rıhtım ve tank girişlerine yayılır. Tersaneye özgü modül setini, saha senaryolarını ve kurulum adımlarını Tersane ve Gemi İnşa sayfasında bir araya getirdik.
Sık sorulan sorular
Tersanede yapay zekâ ile İSG denetimi için yeni kamera almak gerekir mi?
Çoğu tersanede holler, rıhtım ve kapılar mevcut IP kameralarla karşılanır. Havuzdaki gemi, kızaktaki gövde ve tank girişleri gibi yeri sürekli değişen noktalar için taşınabilir kamera setleri öneriyoruz. Keşif aşamasında mevcut kameraların açısı, çözünürlüğü ve görüş mesafesi değerlendirilir; hangi noktanın mevcut kamerayla, hangisinin ek kamerayla kapsanacağı raporda ayrı ayrı gösterilir.
Kamera tam vücut emniyet kemerini tespit edebilir mi?
Baret ve yelek tespiti hazır modülümüzün parçasıdır ve sahada %90 baret tespit doğruluğuyla çalışır. Tam vücut emniyet kemeri ve kancanın ankraj noktasına bağlı olup olmadığı ise projeye özel model olarak, tersanenin kendi görüntüsüyle eğitilir. Kemer rengi, iskele yapısı ve kamera açısı sahaya göre değiştiği için bu sınıfların doğruluğu pilot sahada ölçülür ve raporlanır.
Taşeron çalışanları için yüz tanıma kullanılıyor mu?
Hayır. Sistem yüz tanıma yapmaz ve kişiyi kimliğiyle eşleştirmez. İhlal bildirimi bölge ve iş izni bazında yönlendirilir: o saatte o blokta çalışan taşeronun formeni ve tersane İSG uzmanı uyarıyı görür. Görüntüler olay bazlı saklanır, rol bazlı erişimle sınırlanır ve istenirse yüzler bulanıklaştırılır. Bu yapı, veri sorumlusu olan tersanenin 6698 sayılı KVKK kapsamındaki yükümlülüklerini destekleyecek şekilde kurulur.
Kaynak arkı yangın alarmı üretmez mi?
Kaynak arkı parlak ve titrek bir ışık kaynağı olduğu için yangın modeli sıcak iş bölgelerinde ayrı eşikle çalışır. İzin süresince arkın kendisi alarm üretmez, ancak bölge dışına taşan alev ve yayılan duman izlenmeye devam eder. İzin kapandığında aynı bölge dumana ve aleve karşı daha düşük eşikli izleme moduna geçer; görünür duman vermeden başlayan için için yanmayı kamera göremeyeceği için bu izleme yangın gözcüsünün yerine geçmez. Eşikler pilot boyunca sahaya göre kalibre edilir.
Tersanede pilot nereden başlar, modüller ne kadar sürede devreye girer?
Pilot genellikle bir blok imalat holü ve bir havuzla başlar; iki ortamın riski ve kamera koşulları birbirinden farklı olduğu için ilk ölçüm temsili olur. KKD, alan ihlali, düşme ve yangın gibi hazır modüller kısa sürede devreye alınır. Emniyet kemeri ya da kapalı alan sayımı gibi projeye özel modellerde tipik devreye alma süresi 12–14 haftadır.