Tersanede İSG için Yapay Zekâ: Kamera Blok İmalattan Havuza Neyi Denetler?
Tersanede İSG için yapay zekâ: blok imalat, kızak ve havuzda baret, emniyet kemeri, vinç altı, sıcak iş ve kapalı alan ihlallerini mevcut kameralarla yakalayın.
Tersanede yapay zekâ destekli İSG, mevcut IP kameraların görüntüsünü edge sunucuda işleyerek baretsiz çalışmayı, asılı yük altına giren kişiyi, yüksekte düşen ya da hareketsiz kalan personeli ve sıcak iş noktasındaki alev ile dumanı saniyeler içinde uyarıya çevirir. Kamera İSG uzmanının yerine geçmez; blok imalattan havuza kadar gözünün yetişmediği yerleri kayda bağlar.
Tersane sahası neden fabrikadan farklı denetlenir?
Bir fabrikada hat yerinde durur; kamerayı bir kez konumlandırırsınız, kural yıllarca geçerli kalır. Tersanede ise saha her hafta yeniden şekillenir. Blok imalat holünde bugün panel kaynağı yapılan alan, gelecek hafta ön donatım sahasına döner. Kızaktaki gövde yükseldikçe iskele katları eklenir, havuza alınan gemide çalışma bölgesi baştan kıça kayar. Tuzla Tersaneler Bölgesi'nde ve İzmit Körfezi kıyısındaki sahalarda aynı gün içinde çok sayıda taşeron ekibi, farklı vardiya düzenleri ve farklı KKD alışkanlıklarıyla yan yana çalışır. Sabit kurallı bir sistem bu değişkenliğe dayanmaz; kurgunun baştan hareketli sahaya göre yapılması gerekir.
Bu yüzden tersane sahaları için hazırladığımız proje kapsamında kamerayı iki katmanda düşünüyoruz. Birinci katman sabit noktalardır: holler, blok stok sahası, rıhtım, havuz kenarı ve tesis kapıları. Burada mevcut kameralar ve kalıcı kurallar yeterlidir. İkinci katman taşınabilir noktalardır: havuzdaki gemi, kızaktaki gövde, tank ağzı ya da geçici sıcak iş bölgesi. Bu noktalarda tripod ya da mıknatıslı bağlantıyla kurulan, kablosuz ağa bağlı kameralar işin süresi boyunca çalışır, iş bitince bir sonraki bloğa taşınır. Kurallar da kamerayla birlikte taşınır ve panelden kısa sürede yeniden çizilir.
Kamera blok imalat ve kızakta hangi ihlalleri yakalar?
Blok imalat holünde en sık karşılaşılan iki ihlal, kaynak maskesi takılıyken baretin çıkarılması ve tavan vincinin taşıdığı panelin altından geçiştir. KKD takibi baret ve yeleği kişi bazında denetler; sahada ölçülen baret tespit doğruluğumuz %90, ihlalden bildirime süre 2 saniyenin altındadır. Vinç altı için hazır alan ihlali modülü kullanılır: tavan vincinin sabit hareket koridoru poligon olarak çizilir, yük asılıyken koridora giren kişi uyarı üretir. Vincin yük taşıyıp taşımadığı, entegrasyon imkânına göre vinç kumanda sinyalinden ya da görüntüden belirlenir; boş vinç altından geçen personel gereksiz alarm üretmez.
Kızak ve blok birleştirme aşamasında risk yükseğe taşınır. İskele katlarında ve açık güverte kenarlarında çalışan personel için poz analizi korkuluğa tırmanma ve kenardan sarkma gibi riskli duruşları yakalar; düşme ya da yerde hareketsiz kalma durumunda düşme algılama modülü 5 saniyenin altında uyarı verir. Tam vücut emniyet kemerinin takılı olup olmadığı ve şok emici halatın kancasının bir ankraj noktasına bağlı olup olmadığı ise hazır modellerin standart sınıfı değildir. Bu sınıfları projeye özel model olarak tersanenin kendi görüntüsüyle eğitiyoruz; doğruluk pilot sahada ölçülür ve raporlanır.
Blok taşıyıcı ve forklift trafiği nasıl izlenir?
Blok imalattan kızağa ve havuza giden bloklar transporter ya da mobil vinçle sahayı boydan boya geçer. Blok taşıyıcının sürücüsü yükün arkasını ve yanlarını çoğu zaman göremez; manevra alanı da her taşımada farklıdır. Araç ve Ekipman Güvenliği modülü transporter, forklift ve mobil vinç ile yaya arasındaki mesafeyi izler; sahada ölçülen araç tespit doğruluğumuz %96 ve güvenli mesafe sahaya göre yapılandırılır. Taşıma güzergâhı gün içinde değiştiği için kural bölgesi sabit bir yol olarak değil, taşıma sırasında etkinleşen bir koridor olarak tanımlanır. Taşıma bittiğinde koridor kalkar ve saha olağan kurallarına döner.
Havuzda ve gemi içinde neler değişir?
Havuza alınan gemide çalışma yüzeyden içeriye doğru ilerler. Dış kaplamada kumlama ve boya, güvertede kaynak, iç mahallerde tank temizliği ve donatım aynı anda yürür. Havuz tabanında takozların arasında dolaşan personel, yukarıdan düşen malzeme ve üst katta yapılan kaynağın kıvılcımı aynı kesitte buluşur. Kamera bu kesitte iki iş üstlenir: havuz tabanında kısıtlı bölgelere girişi kaydeder ve havuz kenarında emniyet şeridinin dışına çıkan kişiyi uyarır. Rıhtım ve havuz kenarında suya düşme riski ayrı bir kurgu ister; bunu denize düşme tespiti yazısında ayrıntılı anlattık.
Gemi içinde tanklar, çift dip ve balast tankları kapalı alan olarak ayrı yönetilir. Tank ağzına kurulan kamera içeride kaç kişinin kaldığını giriş ve çıkış yönünden sayar, gözcünün ağızda olup olmadığını denetler. Bu kurgu gaz ölçümünün ve çalışma izninin yerine geçmez; ölçümü yapan ve izni imzalayan kişinin elindeki bilgiyi sürekli güncel tutar. Yön tespiti, toplanma noktasında sayım ve mahal bazlı doluluk gibi ayrıntıları gemi içi personel sayımı yazısında topladık.
Sıcak iş ve yangın riski nasıl izlenir?
Tersanede yangın çoğu zaman kaynak, kesme ve taşlama kıvılcımının yanlış yere düşmesiyle başlar: perdenin öbür tarafındaki yalıtım, iskele kalası, boya kalıntısı ya da kablo tavası. Görüntü tabanlı yangın ve duman tespiti sahada %95 doğrulukla ve tespitten bildirime 10 saniyenin altında çalışıyor. Tersanedeki zorluk, kaynak arkının kendisinin de parlak ve titrek bir ışık kaynağı olmasıdır. Bu yüzden sıcak iş izni verilen bölgede eşik izin süresince ayrı ayarlanır; izin kapandıktan sonra aynı bölge için için yanmaya karşı daha hassas bir izleme moduna geçer. Kurgunun ayrıntısını tersanede sıcak iş ve yangın yazısında anlattık.
Taşeron yoğunluğunda uyarı kime, nasıl ulaşır?
Tersane İSG'sinde ihlali görmek işin kolay tarafıdır; zor olan, görüleni doğru kişiye ulaştırmaktır. Bir blokta aynı anda üç farklı taşeronun ekibi çalışıyorsa, baretsiz çalışan kişinin hangi firmaya bağlı olduğu uyarının değerini belirler. Sistem kişiyi tanımaz; yüz tanıma kullanılmaz. Bunun yerine uyarı bölge ve iş emri bazında eşleşir: ihlal, o gün o blokta iş izni olan taşeronun formenine ve tersane İSG uzmanına aynı anda gider. Vardiya sonunda bölge bazlı bir ihlal raporu oluşur; hangi blokta, hangi saatlerde, hangi tür ihlalin yoğunlaştığı görünür hâle gelir.
Bu rapor, taşeron toplantısında konuşulacak somut bir veri üretir. İhlal görüntüleri olay bazlı saklanır, erişim rol bazlı yetkiyle sınırlanır, yüzler istenirse bulanıklaştırılır. 6698 sayılı KVKK kapsamında aydınlatma metni ve saklama süresi kurulum öncesinde tanımlanır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun işverene yüklediği gözetim ve denetim yükümlülüğü kameraya devredilmez; kamera, denetimin kaydını tutan ve sahayı kesintisiz gözleyen bir yardımcı olarak kalır.
Tersanede kamera altyapısı nasıl kurulur?
Kurulum mevcut kamera envanterinin keşfiyle başlar. Holler ve rıhtım genellikle mevcut IP kameralarla karşılanır; havuz ve kızak için taşınabilir kamera setleri planlanır. Görüntü tersane içindeki edge GPU sunucusunda işlenir, ham video tesis dışına çıkmaz. Deniz ortamındaki tuz, nem ve kaynak dumanı lens temizliğini düzenli bir bakım işine çevirir; kameranın kapatılması, yönünün değişmesi ya da görüntünün bozulması sabotaj denetimi kapsamında raporlanır; periyodik lens temizliği bakım planına yazılır. Uyarılar VMS'e, sirene, İSG ekibinin telefonuna ya da mevcut iş izni yazılımına aktarılır.
Pilot genellikle tek bir blok imalat holü ve bir havuzla başlar. Pilot boyunca yanlış alarm kaynakları tek tek ayıklanır, eşikler sahaya göre kalibre edilir ve her modülün doğruluğu İSG ekibiyle birlikte ölçülür. Hazır modüller kısa sürede devreye girer; emniyet kemeri ya da kapalı alan sayımı gibi projeye özel modellerde tipik devreye alma süresi 12–14 haftadır. Sonuçlar netleştikten sonra kurgu kızak, rıhtım ve tank girişlerine yayılır. Tersaneye özgü modül setini, saha senaryolarını ve kurulum adımlarını Tersane ve Gemi İnşa sayfasında bir araya getirdik.
Sık sorulan sorular
Tersanede yapay zekâ ile İSG denetimi için yeni kamera almak gerekir mi?
Çoğu tersanede holler, rıhtım ve kapılar mevcut IP kameralarla karşılanır. Havuzdaki gemi, kızaktaki gövde ve tank girişleri gibi yeri sürekli değişen noktalar için taşınabilir kamera setleri öneriyoruz. Keşif aşamasında mevcut kameraların açısı, çözünürlüğü ve görüş mesafesi değerlendirilir; hangi noktanın mevcut kamerayla, hangisinin ek kamerayla kapsanacağı raporda ayrı ayrı gösterilir.
Kamera tam vücut emniyet kemerini tespit edebilir mi?
Baret ve yelek tespiti hazır modülümüzün parçasıdır ve sahada %90 baret tespit doğruluğuyla çalışır. Tam vücut emniyet kemeri ve kancanın ankraj noktasına bağlı olup olmadığı ise projeye özel model olarak, tersanenin kendi görüntüsüyle eğitilir. Kemer rengi, iskele yapısı ve kamera açısı sahaya göre değiştiği için bu sınıfların doğruluğu pilot sahada ölçülür ve raporlanır.
Taşeron çalışanları için yüz tanıma kullanılıyor mu?
Hayır. Sistem yüz tanıma yapmaz ve kişiyi kimliğiyle eşleştirmez. İhlal bildirimi bölge ve iş izni bazında yönlendirilir: o saatte o blokta çalışan taşeronun formeni ve tersane İSG uzmanı uyarıyı görür. Görüntüler olay bazlı saklanır, rol bazlı erişimle sınırlanır ve istenirse yüzler bulanıklaştırılır. Bu yapı 6698 sayılı KVKK ile uyumlu kurulur.
Kaynak arkı yangın alarmı üretmez mi?
Kaynak arkı parlak ve titrek bir ışık kaynağı olduğu için yangın modeli sıcak iş bölgelerinde ayrı eşikle çalışır. İzin süresince arkın kendisi alarm üretmez, ancak bölge dışına taşan alev ve yayılan duman izlenmeye devam eder. İzin kapandığında aynı bölge için için yanmaya karşı daha hassas izleme moduna geçer. Eşikler pilot boyunca sahaya göre kalibre edilir.
Tersanede pilot nereden başlar ve ne kadar sürer?
Pilot genellikle bir blok imalat holü ve bir havuzla başlar; iki ortamın riski ve kamera koşulları birbirinden farklı olduğu için ilk ölçüm temsili olur. KKD, alan ihlali, düşme ve yangın gibi hazır modüller kısa sürede devreye alınır. Emniyet kemeri ya da kapalı alan sayımı gibi projeye özel modellerde tipik devreye alma süresi 12–14 haftadır.