Kavga Tespiti: Yapay Zekâ Arbedeyi Nasıl Ayırt Eder?

Kavga tespiti poz analiziyle ani hızlanma, itme, yere düşme ve grup toplanmasını zaman penceresinde okur; OSB ve servis duraklarında operatör onayıyla çalışır.

Yapay zekâ kavgayı tek bir kareden değil, birkaç saniyelik bir hareket dizisinden ayırt eder. Kameradaki kişilerin iskelet noktaları çıkarılır; ani hızlanma, itme ve yumruk benzeri kol hareketi, yere düşme ve çevrede grup toplanması aynı zaman penceresinde birlikte görüldüğünde olası arbede uyarısı oluşur. Olayın gerçek olup olmadığına operatör karar verir.

Sanayi bölgelerinde kavga tespitine ihtiyaç duyulan yerler bellidir: vardiya çıkışında kalabalıklaşan servis durakları, yemekhane girişleri, fabrika turnikeleri ve tır şoförlerinin uzun süre beklediği lojistik merkezleri. Tuzla ve Gebze'den Çayırova ve Şekerpınar'a uzanan sanayi ve lojistik aksında bu noktaların çoğu zaten kamerayla görülür, ama canlı izlenmez. Kavga tespitini projeye özel model olarak geliştiriyoruz; doğruluk pilot sahada ölçülür ve raporlanır. Bu yazı sistemin nasıl karar verdiğini, nerede zorlandığını ve insan onayının neden vazgeçilmez olduğunu anlatıyor.

Poz ve iskelet analizi kavgayı nasıl görür?

Temel katman poz tahminidir. Model her kişi için baş, omuz, dirsek, bilek, kalça, diz ve ayak bileği gibi 17 eklem noktası çıkarır ve bunları saniyede 25 kareye kadar takip eder; bu altyapı güvenli davranış ve poz analizi modülümüzden gelir. Kavga tespiti bu noktaların anlık konumuyla yetinmez, zaman içindeki değişimine bakar. Görüntü önce bir hareket dizisine, hareket dizisi de ölçülebilir sinyallere dönüşür.

İzlediğimiz başlıca sinyaller şunlardır: bilek ve dirseğin ani hızlanması, kolun karşıdaki kişinin baş ya da gövdesine doğru uzanması, iki kişi arasındaki mesafenin birden kapanması, karşı taraftaki gövdenin geriye savrulması ya da denge kaybı, bir kişinin yere düşmesi ve çevredeki kişilerin aynı noktaya doğru hızla yönelmesi. Tek başına hiçbiri kavga anlamına gelmez. Yere düşme sinyali, sahada kullandığımız düşme algılama mantığından yararlanır.

Neden tek kareye değil zaman penceresine bakılır?

Tek bir karede havaya kalkmış bir kol; selamlaşma, bir kutuyu omuza alma, gerinme ya da birine el sallama olabilir. İki kişinin birbirine çok yakın durması sarılma da olabilir, kalabalık bir turnike önünde sıkışma da. Kareyi tek başına sınıflandıran bir model bu durumların hepsinde ya susar ya da sürekli alarm üretir. Kavganın ayırt edici özelliği bir dizi olmasıdır: yaklaşma, temas, tepki, geri çekilme ya da düşme. Bu dizi birkaç saniyeye yayılır.

Bu nedenle model kayan bir zaman penceresi üzerinde çalışır. Her pencere içinde sinyallerin sırası ve yoğunluğu değerlendirilir, ardışık pencerelerde tutarlılık aranır. Tek bir ani hareket skor üretir ama uyarıya dönüşmez; hareket tekrarlanırsa, karşı tarafta tepki görülürse ya da çevrede toplanma başlarsa skor eşiği aşar. Pencere süresi ve eşik, kamera açısına ve alanın tipik kalabalığına göre sahada ayarlanır. Zamansal doğrulamanın genel mantığını yanlış alarmı azaltma yazısında ayrıntılı anlattık.

Spor, şaka ve itişme nereden ayrılır?

İşin en zor kısmı budur ve açık konuşmak gerekir: bazı durumlar kameradan tam ayrılamaz. Öğle arasında top oynayan işçiler, omuz omuza şakalaşma, servise yetişmek için koşan kalabalık ya da iki arkadaşın itişerek gülüşmesi hareket sinyali olarak kavgaya benzer. Ayrımı kolaylaştıran ipuçları vardır. Şakada hareket karşılıklı ve ritmiktir, taraflar arasındaki mesafe açılıp kapanır. Gerçek arbedede hareket çoğu zaman tek yönlü başlar, karşı tarafın tepkisi savunmadır, çevredeki kişiler ya uzaklaşır ya da araya girmek için yaklaşır.

Sahaya özgü kalibrasyon burada belirleyicidir. Yemekhane önündeki çim alan öğle arasında oyun alanı olarak kullanılıyorsa o bölge ve saat için hassasiyet düşürülür. Gece yarısı boş bir servis durağında aynı sinyal çok daha anlamlıdır. Kural motoru bölge, saat ve kişi sayısına göre farklı eşikler uygular. Aynı yaklaşım vardiya çıkışındaki turnike sıkışmasına da uygulanır; o dakikalarda itişme olağan olduğundan eşik yükseltilir. Sistemin çıktısı kesin bir hüküm taşımaz; güven skoruyla birlikte gelen bir “olası arbede” uyarısıdır.

Yanlış alarm nasıl yönetilir?

Yanlış alarm, bu tür bir sistemin sahada benimsenip benimsenmeyeceğini belirler. Operatör bir hafta boyunca şakalaşma klipleri izlerse uyarıları ciddiye almayı bırakır. Bu yüzden pilotta doğruluğun yanında uyarının kalitesi de ölçülür: operatörün doğruladığı uyarıların toplam içindeki payı, olay tutanaklarıyla karşılaştırıldığında kaçırılan olaylar ve uyarıdan karara geçen süre. Reddedilen her uyarı etiketlenir, haftalık gözden geçirmede eşiklerin ve bölge tanımlarının ayarlanmasında kullanılır, belirli aralıklarla model yeniden eğitilir. Kaçırılan olaylar da ayrıca incelenir; sistemin görmediği bir arbedenin nedeni çoğu zaman kamera açısı ya da aydınlatmadır.

Operatör onayı neden zorunludur?

Kavga uyarısı, bir kişiyi bir olayın tarafı olarak işaret eder. Bu yüzden kurduğumuz yapıda sistem hiçbir zaman kendi başına siren çalmaz, kolluğu aramaz ya da bir kişiyle ilgili kayıt açmaz. Uyarı, olayın birkaç saniye öncesini ve sonrasını içeren bir klip ve konum bilgisiyle operatörün önüne düşer. Operatör klibi izler ve karar verir: sahaya güvenlik ekibi gönderir, anons yapar, gerekiyorsa kolluğu arar ya da uyarıyı reddeder.

Bu yaklaşım hatalı suçlamayı önler ve sistemin sınırlarını açıkça kabul eder. Yapay zekânın katkısı, onlarca kameranın arasından o birkaç saniyelik anı operatörün önüne getirmektir; ne olduğuna insan karar verir. Müdahale hızı operatörün doğru anı görmesiyle başlar, kararın kalitesi ise onun deneyimine bağlı kalır. Operatörün reddettiği her uyarı da sistemi eğiten bir geri bildirime dönüşür. Bu iş bölümünü insan ve yapay zekâ iş birliği yazısında daha geniş ele aldık.

OSB, servis durakları ve lojistik merkezlerinde hangi noktalar izlenir?

OSB ortak alanında öncelikli noktalar servis durakları, ana giriş çevresi ve gece aydınlatması zayıf yaya güzergâhlarıdır. Fabrika içinde vardiya çıkışındaki turnike önü, yemekhane girişi ve soyunma odasına giden koridorlar gibi kalabalığın sıkıştığı yerler öne çıkar; soyunma odalarının içi hiçbir koşulda kapsama girmez. Lojistik merkezlerinde tır şoförlerinin beklediği alanlar ve rampa önleri izlenir. Kamera konumu önemlidir: poz tahmini için kişi kadrajda yeterli büyüklükte görünmeli, tam tepeden bakan açılar yerine eğik açılar tercih edilmelidir. Sektör çerçevesi için OSB ve sanayi bölgesi güvenliği sayfasına bakabilirsiniz.

KVKK: kimlik tespiti olmadan kavga tespiti nasıl yapılır?

İskelet noktaları kimlik bilgisi taşımaz; model kişinin kim olduğunu değil, nasıl hareket ettiğini değerlendirir. Kurduğumuz yapıda yüz tanıma kullanılmaz, kişi takibi kareler arası anonim bir izle sınırlıdır ve olay dışında kayıt tutulmaz. Kişi kareden çıktığında izi sonlandırılır; ertesi gün aynı kişiyi tanıyacak bir kayıt oluşmaz. Olay klibi yalnız tanımlı rollere açıktır, her erişim loglanır, saklama süresi dolan klip otomatik silinir. Kolluk ya da adli makam talebi resmi yazıyla karşılanır.

İşyerinde kullanımda iki konu ayrıca netleştirilmelidir. Çalışanlar 6698 sayılı KVKK kapsamında aydınlatılmalı, kameranın hangi amaçla ve hangi olay türleri için analiz yaptığı açıkça yazılmalıdır. Olay klibinin disiplin süreçlerinde kullanılıp kullanılmayacağı da önceden iç prosedürde belirlenmelidir. Çalışan temsilcileriyle önceden paylaşılan yazılı bir kullanım ilkesi, sisteme duyulan güveni artırır. OSB ortak alan kameralarında veri sorumlusu çoğu yapıda OSB müdürlüğüdür; bu, bölgenin yönetim yapısına göre hukuk danışmanıyla netleştirilir ve fabrikayla paylaşım yazılı protokole bağlanır. Genel çerçeve KVKK ve görüntü işleme yazısında.

Sık sorulan sorular

Kavga tespiti yüz tanıma kullanır mı?

Hayır. Sistem kişilerin iskelet noktalarını, yani eklem konumlarını ve bunların zaman içindeki hareketini analiz eder; bu veri kimlik bilgisi taşımaz. Kişi takibi kareler arasında anonim bir izle sınırlıdır ve olay dışında kayıt tutulmaz. Olay klibi yalnız yetkili rollere açıktır. Klipteki kişilerin kim olduğunu gerekirse yetkili kişiler, yasal çerçeve içinde belirler.

Kavga tespiti şakalaşmayı ya da oyunu kavga sanar mı?

Bazen sanabilir; bu yüzden çıktısı kesin hüküm taşımaz, güven skoruyla gelen bir olası arbede uyarısıdır. Yanlış alarmı azaltmak için tek kare yerine birkaç saniyelik zaman penceresi, hareketin karşılıklı mı tek yönlü mü olduğu ve çevredeki kişilerin tepkisi birlikte değerlendirilir. Oyun alanı olarak kullanılan bölgelerde saate bağlı düşük hassasiyet tanımlanır.

Kavga uyarısı geldiğinde ne olur?

Uyarı, olayın birkaç saniye öncesini ve sonrasını içeren klip ve kamera konumuyla operatörün ekranına düşer. Operatör klibi izler ve karar verir: sahaya güvenlik ekibi gönderir, anons yapar, gerekirse kolluğu arar ya da uyarıyı reddeder. Sistem kendi başına siren çalmaz veya dışarıya bildirim yapmaz. Reddedilen uyarılar kalibrasyon için kayda geçer.

Kavga tespitinin doğruluk oranı nedir?

Kavga tespiti projeye özel model olarak geliştirdiğimiz bir yetenektir; doğruluk pilot sahada, kurumun kendi kameralarında ölçülür ve raporlanır. Pilotta operatörün doğruladığı uyarıların payı, olay tutanaklarıyla karşılaştırıldığında kaçırılan olaylar ve uyarıdan karara geçen süre izlenir. Kamera açısı, aydınlatma ve kalabalık yoğunluğu sonucu doğrudan etkilediği için genel bir oran vermiyoruz.

Hangi kameralar kavga tespiti için uygundur?

RTSP veya ONVIF destekli mevcut IP kameralar çoğu noktada kullanılabilir. Belirleyici olan, kişinin kadrajda poz tahmini yapılabilecek büyüklükte görünmesi ve kameranın alana eğik açıyla bakmasıdır; tam tepeden bakan kameralarda eklem noktaları birbirini kapatır. Keşifte her nokta bu açıdan değerlendirilir, gerekirse kamera açısı veya konumu için öneri verilir.