Parça Sayma ve Sınıflandırma: Kamerayla Hat Üstü Sayım

Kamerayla parça sayma ve sınıflandırma: değen parçaları ayrı sayar, 8 sınıfa kadar ayırır, koli içi adedi doğrular ve sevkiyat mutabakatına kanıt tutar.

Yazar: CX Teknoloji Uzman Ekibi

Görüntü ile ürün sayma, konveyör üzerinden akan her parçayı kamerayla tek tek tanıyıp sayan ve koli içi adedi kapatma istasyonunda doğrulayan sistemdir. Klasik sensör sayacından farkı parçanın şeklini tanımasıdır: birbirine değen ya da üst üste binen parçaları ayrı nesne olarak sayar, sayımı encoder ile hat hızına kilitler ve her koli için görüntülü kayıt tutar.

"Koliden eksik çıktı" şikâyeti, hem iade maliyeti hem güven kaybıdır. Görüntü tabanlı ürün sayma, hat üzerinden akan parçaları tek tek tanıyıp sayar; koli içi adet, kapatma istasyonunda doğrulanır. Sayım doğruluğumuz sahada %99,3 olarak ölçülmüştür.

Zor senaryolar

Üst üste binen parçalar, yansımalı ambalaj ve yüksek hat hızı klasik sensör sayacını yanıltır. Görüntü tabanlı sayım, parçanın şeklini tanıdığı için temas hâlindeki iki parçayı ayırt eder; hat hızı saniyede onlarca parçaya çıksa da kare hızı yeterli olduğu sürece sayım sürer.

Burada işi yapan teknik, örnek bazlı bölütlemedir: model her parçayı ayrı bir nesne olarak çizer, böylece yan yana yapışmış iki ürün tek bir leke gibi görünmez. Şeffaf ürün en inatçı durumdur; üstten aydınlatmada kenarlar kaybolur, arka aydınlatma eklendiğinde ise doğruluk tek sıra akış seviyesine yaklaşır. Yansımalı ambalajda difüz üst aydınlatma parlamayı dağıtır. Karışık boylu akışta model ürünün şekil, boyut ve renk bilgisini birlikte kullanır; sayım yaparken aynı anda tip ayrımı da yapar.

Sayım hattı nasıl kurulur?

Kamera tarafında yüksek kare hızlı bir endüstriyel kamera kullanılır; çok hızlı ya da geniş bantlarda çizgi tarama seçeneği vardır. Sayım konveyör encoder'ına bağlanır: her karenin bandın hangi konumuna ait olduğu bilindiği için aynı parçanın iki karede görünüp çift sayılması ya da iki kare arasında kaçması engellenir. Bu kurguyla dakikada 1.000 adete varan akışta sayım yapılabilir. Kameranın yeri de önemlidir: ürünlerin birbirinden en çok ayrıldığı nokta, genellikle bir transfer noktasından ya da hızlanan bir bant geçişinden hemen sonrasıdır. Sayım noktasını orada kurmak, modele daha kolay bir görüntü verir.

Sayım çoğu zaman sınıflandırmayla birlikte kurulur. Sistem ürünleri 8 sınıfa kadar ayrıştırabilir ve sınıf bilgisini hava jeti, itici ya da robot gibi bir aktüatöre iletebilir; böylece yanlış hatta düşen ürün raporda kalmaz, fiziksel olarak doğru hatta yönlendirilir. Çıktı anlık sayım, tip dağılımı ve vardiya ya da parti bazlı rapordur.

Koli içi adet doğrulama

Sevkiyattaki eksik şikâyetinin büyük kısmı kolinin kapandığı anda oluşur. Bu yüzden asıl kontrol noktası kapatma istasyonudur: kamera koliye giren adedi sayar, değer sipariş ya da ambalaj reçetesindeki adetle karşılaştırılır, tutmazsa koli kapanmadan ayrılır. Aynı istasyonda koli etiketinin de okunması, adet ile etiketteki ürün ve lot bilgisinin tek kayıtta birleşmesini sağlar; etiket okuma tarafını endüstriyel OCR yazısında anlattık.

Koli kontrolünde sık kullanılan diğer yöntem tartımdır: koli tartılır, ağırlıktan adet çıkarılır. Tek tip ve ağırlığı sabit ürünlerde bu iş görür; ama parça ağırlıkları arasında sapma varsa, koliye yanlış tipte bir parça girmişse ya da ambalaj malzemesi değişmişse tartım adedi yanlış gösterebilir. Görüntü tabanlı sayım adedi doğrudan sayar ve tipini de söyler. İki yöntem birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir; tartısı zaten kurulu bir hatta görüntü sayımı eklendiğinde iki bağımsız kontrol elde edilir ve ikisinin uyuşmadığı koliler ayrıca incelenir.

Mutabakat ve kanıt

Her koli için sayım kaydı ve görüntü karesi arşivlenir; müşteri itirazında sevkiyatın görüntülü kanıtı saniyeler içinde bulunur. Sayım verisi ERP'ye beslenir, stok mutabakatındaki "sayım farkı" kalemi kaynağında kapanır.

Kanıtın değeri, aranabilir olmasından gelir. Kayıt sipariş ya da koli numarasıyla açılır; müşteri hizmetleri tartışmayı görüntü üzerinden kapatabilir. Kayıt zinciri rampaya kadar uzatıldığında hangi paletin hangi araca yüklendiği de görünür; bu kısmı rampa ve yükleme analitiği yazısında ele aldık.

Sayım farkı nerede oluşuyor?

Depo ile hat arasındaki sayım farkı çoğu tesiste kabul edilmiş bir belirsizliktir. Kamera bazlı sayım bu farkı ölçülebilir hale getirir; farkın hangi istasyonda ve hangi ürün tipinde biriktiği görüldüğünde envanter düzeltmesi tahmin değil kayıt işine dönüşür. Fark sıfıra inmez, ama ölçülebilir hale geldiğinde yönetilebilir bir aralığa çekilir. Depo tarafındaki sayım ve hareket kayıtlarının hatla nasıl birleştiğini lojistik ve depo otomasyonu yazısında anlattık.

Hangi sektörlerde kullanılır?

Gıdada sayım çoğu zaman boyut kontrolü ve olgunluk sınıflandırmasıyla birlikte kurulur; aynı kamera ürünü sayarken boyunu ölçer ve sınıfını belirler. Su ürünlerinde canlı sayım, yoğun akışta tek tek sayımın en zor örneklerinden biridir: nesneler hareket eder, üst üste biner ve şekil değiştirir. Otomotiv yan sanayinde kutu içi parça sayımı ve tip ayrıştırma öne çıkar; aynı kutuya iki farklı parça tipinin karışması, adet doğru olsa bile sevkiyat hatasıdır. Ambalajda renk kodlu ürünler hatta renge göre ayrılır ve sayılır. Senaryo değişse de kurgu aynıdır: ürün tek tek tanınır, sayım hat hızına kilitlenir, sonuç kayıt ve görüntüyle birlikte saklanır.

Pilotta doğruluk nasıl ölçülür?

Pilot süresince sistemin sayımı, aynı partilerin elle ya da tartıyla yapılan kontrol sayımıyla karşılaştırılır. Sonuç akış tipine göre ayrı raporlanır: tek sıra akış, yoğun akış, değen ürünler, şeffaf ürün ve karışık boy aynı zorlukta değildir, bu yüzden tek bir ortalama yanıltıcı olur. Eşikler ve aydınlatma bu ölçüme göre sizin sahanızda kalibre edilir. Pilotun sonunda sayım farkının hangi akış tipinde ve hangi ürün sınıfında biriktiği de raporlanır; yaygınlaştırmada aydınlatma ya da kamera değişikliği gereken hatlar bu tabloyla belirlenir. Ölçüm, sizin sahanızdaki gerçek partilerle yapıldığı için sonuç laboratuvar değeri değil, saha değeridir.

Sık sorulan sorular

Mevcut kameralarımızla ürün sayımı yapılabilir mi?

Hat hızına bağlıdır. Sayım için yüksek kare hızlı bir kamera ve konveyör encoder bağlantısı gerekir; yavaş hatlarda mevcut bir endüstriyel kamera yeterli olabilir, genel amaçlı güvenlik kameraları ise hızlı akışta genellikle yetmez. Kurulum öncesinde kamera envanterinizi ücretsiz değerlendiriyor, uygun noktaları ve gerekirse eklenmesi gereken kamerayı raporluyoruz.

Aynı hatta farklı ürünleri hem sayıp hem ayırabilir mi?

Evet. Model ürünü şekil, boyut ve renk bilgisiyle birlikte tanır ve 8 sınıfa kadar ayrıştırabilir. Sınıf bilgisi hava jeti, itici ya da robota iletilerek ürün doğru hatta yönlendirilir. Sayım ve tip dağılımı vardiya ve parti bazında raporlanır.

Şeffaf ya da parlak ambalajlı ürünlerde doğruluk düşer mi?

Aydınlatma doğru seçilmezse düşer. Şeffaf ürünlerde doğruluk aydınlatma yöntemine bağlıdır; arka aydınlatma eklendiğinde oran tek sıra akış seviyesine yaklaşır. Yansımalı ambalajda difüz üst aydınlatma kullanılır. Bu ayarlar pilotta sizin ürünlerinizle denenip sabitlenir.

Sayım verisi ERP ya da WMS'e aktarılabilir mi?

Evet. Sayım sonuçları REST API ve MQTT üzerinden yayınlanır; MES, ERP ve depo sistemlerine bağlanır. Her kolinin sayım kaydı görüntü karesiyle birlikte arşivlendiği için stok mutabakatında ve müşteri itirazında kayıt, sipariş ya da koli numarasıyla bulunabilir.