Video Analitik Firmaları: Sağlayıcı Modelleri ve Karşılaştırma

Video analitik firmaları hangi modelle çalışır? Akıllı kamera, VMS eklentisi, bulut, tesis içi sunucu ve özel model; karar tablosu ve teklif karşılaştırma.

Yazar: CX Teknoloji Uzman Ekibi

Herkes için geçerli tek bir en iyi video analitik firması yoktur. Doğru seçim; görüntünün nerede işleneceğine, mevcut kameralarınıza, ihtiyacın hazır senaryoyla mı özel modelle mi karşılanacağına ve destek beklentinize bağlıdır. Adayları kendi kayıtlarınızda ölçülen doğruluk, kamera başına günlük yanlış alarm sayısı, birkaç yıllık toplam maliyet ve yazılı pilot ölçütü üzerinden karşılaştırın.

Arama sonuçlarında aynı başlık altında görünen video analitik firmaları farklı modellerle iş yapar. Kimi kameranın içine gömülü analitik satar, kimi kayıt yazılımına eklenti, kimi aylık abonelikle bulut hizmeti verir; kimi tesise sunucu kurup yazılımı orada çalıştırır, kimi de yalnız sizin probleminiz için model geliştirir. Bu yazı bu teslim modellerini yan yana koyuyor ve teklifleri aynı terazide tartmanın yolunu anlatıyor. Türkiye'deki firma türlerini Türkiye'de görüntü işleme ve yapay zekâ firmaları rehberinde, tedarikçiye sorulacak 14 soruyu görüntü işleme firması nasıl seçilir yazısında topladık. Video analitiğinin temelleri için görüntü analitiği nedir yazısına bakabilirsiniz.

Video analitik sağlayıcıları hangi modellerle çalışır?

Teklif toplamaya başlamadan önce karşınızdaki firmanın hangi modelle iş yaptığını bilmek gerekir. Pazarda beş model öne çıkar ve bazı firmalar birden fazlasını birlikte sunar.

• Analitikli kamera: Analiz, kameranın içindeki yapay zekâ işlemcisinde yapılır. Hat geçme, bölge ihlali, kişi ve araç sınıflandırma gibi senaryolar hazır gelir ve ayrı sunucu gerekmez. Buna karşılık mevcut kameraların değişmesi gerekir, senaryo kapsamı da kameranın işlem gücüyle sınırlı kalır.
• VMS eklentisi: Kayıt yönetim yazılımına (VMS) lisansla eklenen analiz modülüdür. Alarmlar operatörün zaten kullandığı ekrana düşer. Hangi kameralarla ve hangi VMS sürümüyle çalıştığı, lisansın kamera başına mı kanal başına mı satıldığı baştan sorulmalıdır.
• Bulut SaaS: Kameradan alınan görüntü ya da kareler internet üzerinden sağlayıcının sunucularına gider, kullanım aylık ya da yıllık abonelikle ödenir. Kurulum hızlıdır, tesiste az donanım kalır. Karşılığında bant genişliği, internet kesintisi ve verinin hangi ülkede işlendiği soruları gündeme gelir.
• Tesis içi yazılım ve GPU sunucu: Yerli bir yapay zekâ firması ya da entegratör tesise GPU'lu bir sunucu kurar, mevcut IP kameraların RTSP akışı bu sunucuda işlenir. Görüntü tesisten çıkmaz, internet kesildiğinde analiz sürer. Sunucunun neye göre boyutlandırıldığı ve bakımın kimde olduğu teklifte açık yazılmalıdır. Mimariyi RTSP'den edge GPU'ya yazısında anlattık.
• Projeye özel model geliştirme: Hazır kütüphanede bulunmayan bir olay, örneğin sahanıza özgü bir hareket ya da nesne için veri toplanır, etiketlenir ve model eğitilir. Takvim haftalarla ölçülür, sonuç doğrudan sizin probleminize göre kurulur. Bu iş çoğunlukla tesis içi sunucu modeliyle birlikte teslim edilir.

Modeller birbirini dışlamaz. Bir entegratör analitikli kamerayı VMS ile birlikte kurabilir, tesis içi yazılım satan bir firma uzaktan izleme için bir bulut panosu da sunabilir. Teklifin hangi modele dayandığını ilk toplantıda netleştirmek, sonraki karşılaştırmanın tamamını kolaylaştırır.

Modeller birbirinden nasıl ayrışır?

Tablo bir genellemedir; aynı modelde çalışan iki firma arasında da ciddi farklar olabilir. Hücrelerdeki her bilgiyi adayınızın teklifinde yazılı olarak teyit edin.

Mevcut kameralara yapay zekâ eklemek hangi modellerle mümkün?

Tesiste çalışan IP kameralar varsa, kamera değiştirmeden ilerlemek isteyen için seçenekler VMS eklentisi, bulut SaaS ve tesis içi sunucu modelleridir. Üçü de kameranın ONVIF ya da RTSP üzerinden yayın verebilmesine dayanır. Eski analog kameralarda kayıt cihazının akışı kullanılabilir, ama düşük çözünürlük ve geniş görüş açısı baret, plaka ya da uzaktaki bir insan gibi küçük hedeflerde sonucu sınırlar.

Pratikte kamera envanterinizi tedarikçiye verip hangi kameranın olduğu gibi kullanılacağını, hangisinin açı ya da lens değişikliği isteyeceğini kamera kamera yazmasını isteyin. Analitikli kamera öneren bir teklifte ise hangi noktalarda kameranın neden değişmesi gerektiğini sorun. Konuyu ONVIF ve VMS entegrasyonu yazısında ayrıntılandırdık.

Verisi buluta gitmeyen bir sistem nasıl ayırt edilir?

KVKK uyumlu video analitik arayan birinin ilk sorusu çoğunlukla verinin nerede işlendiğidir. Teklifte "tesis içi" yazması tek başına yetmez; şu sorulara yazılı cevap isteyin:

• Ham video ya da kareler herhangi bir anda tesis dışına çıkıyor mu? Çıkıyorsa hangi amaçla ve hangi ülkedeki sunucuya?
• Pano, bildirim ya da lisans doğrulaması için internet bağlantısı gerekiyor mu? Bağlantı kesildiğinde analiz ve olay kaydı sürüyor mu?
• Model güncellemesi ve uzaktan destek hangi kanaldan, kimin onayıyla yapılıyor?
• Yüz tanıma ya da biyometrik işleme var mı? Kayıtlar olay bazlı mı sürekli mi tutuluyor, kaç gün saklanıyor?

Bulut modeli KVKK açısından kendiliğinden yasak sayılmaz. Yurt dışına aktarım, veri işleyen sözleşmesi ve aydınlatma metni ise ayrıca ele alınmalıdır. Hukuki ve teknik çerçeve için KVKK ve görüntü işleme, mimari tercih için edge mi bulut mu yazılarına bakabilirsiniz.

Aday firmayı hangi ölçütlerle değerlendirmeli?

Hangi model seçilirse seçilsin, adayları aynı ölçütlerle sınamak gerekir. Aşağıdaki liste değerlendirme toplantılarında ortak bir not şablonu olarak kullanılabilir:

1. Kendi görüntünüzde ölçülen doğruluk: Broşürdeki oran başka bir sahada ölçülmüştür. Kendi kameranızdan, gündüz ve geceyi içeren bir kayıt üzerinde kesinlik ve duyarlılığı ayrı ayrı isteyin. İki kavramı güven skoru, kesinlik ve duyarlılık yazısında açtık.
2. Kamera başına günlük yanlış alarm: Operatörün sistemi ne kadar süre ciddiye alacağını bu sayı belirler. Sayının hangi kural ve eşikle elde edildiğini de sorun; azaltma yöntemleri yanlış alarm azaltma yazısında.
3. Gecikme: Olaydan bildirime geçen süre yangın ve perimetre gibi senaryolarda sonucu doğrudan değiştirir. Bulut modelinde ağ gecikmesi de hesaba katılmalıdır.
4. Alarmın kişiye ulaşma yolu: Uyarı yalnız ekranda mı kalıyor, yoksa mobil bildirim, e-posta, siren ya da röle ile mi iletiliyor? Gece vardiyasında uyarıyı kim görecek?
5. Entegrasyon: VMS, MES, ERP ve İSG yazılımına hangi arayüzle (REST API, webhook, MQTT, dijital çıkış) bağlanıldığı ve bunun teklife dahil olup olmadığı. Örnekleri MES entegrasyonu yazısında bulabilirsiniz.
6. Model güncellemesi: Yanlış tespitler nasıl toplanıp yeniden eğitime dönüyor, güncellemeler hangi sıklıkla geliyor, eski sürüme dönülebiliyor mu?
7. Siber güvenlik: Kameralar ve sunucu hangi ağ bölümünde duracak, varsayılan parolalar ve uzaktan erişim nasıl yönetilecek? Ayrıntılar video sistemlerinde siber güvenlik yazısında.
8. KVKK: Bir önceki bölümdeki sorulara yazılı cevap ve aydınlatma metni için sağlanan destek.

Teklifler adil biçimde nasıl karşılaştırılır?

Farklı modellerden gelen teklifler farklı para birimlerinde, farklı sürelerde ve farklı kalemlerle gelir. Analitikli kamera teklifinde bedelin büyük kısmı donanımdadır, bulut teklifinde abonelik öne çıkar, tesis içi teklifte sunucu ve kurulum ilk yıla toplanır. Bunları yan yana koymanın yolu hepsini aynı kapsam ve aynı süre için hesaplamaktır:

1. Kapsamı sabitleyin: aynı kamera sayısı, aynı senaryolar, aynı başarı ölçütü.
2. En az üç yıllık toplam maliyeti çıkarın: donanım, kurulum, lisans, abonelik, yıllık bakım, entegrasyon ve eğitim kalemlerini ayrı satırlara yazın.
3. Para birimini not edin: döviz bazlı abonelik ile TL bazlı tek seferlik bedel, kur değiştikçe farklı sonuç verir.
4. Büyüme maliyetini sorun: bir kamera ya da bir senaryo daha eklendiğinde fiyat nasıl değişiyor, ek sunucu gerekiyor mu?
5. Pilotu teklife dahil edin: pilotun bedeli, süresi ve ölçüt karşılanmazsa ne olacağı yazılı olmalı. Kurguyu pilot tasarımı yazısında anlattık.

Maliyet kalemlerinin nereden geldiğini yapay zekâ kamera fiyatları yazısında ayrıntılı ele aldık. İlk yıl ucuz görünen bir teklif, ikinci ve üçüncü yılın kalemleri eklendiğinde sıralamada geriye düşebilir.

Hangi işaretler kırmızı bayraktır?

• Bütün senaryolarda aynı yüksek doğruluk oranını ölçüm yöntemi söylemeden vermek.
• Kendi kayıtlarınızla deneme yapmayı ya da ölçütü yazılı bir pilotu geri çevirmek.
• Verinin nerede işlendiği sorusuna net cevap vermemek, sözleşmede bu konuyu boş bırakmak.
• Yalnız yakalanan olayları gösterip yanlış alarm sayısını hiç konuşmamak.
• Lisansı belirli bir kamera markasına ya da VMS'e bağlayıp bunu baştan söylememek.
• Entegrasyonu, eğitimi ya da model güncellemesini fiyat dışında bırakıp sonraya ertelemek.
• "En iyi" ya da "en çok tercih edilen" gibi iddiaları kaynak göstermeden kullanmak.

Yangın, plaka tanıma ve perimetre için nelere bakılmalı?

Bazı senaryolar kendine özgü ölçütler ister. Yangın ve duman tespitinde tespitten bildirime geçen süre ile buhar, toz ve yansıma kaynaklı yanlış alarmlar belirleyicidir; konuyu kamera ile yangın tespiti yazısında açtık. Plaka tanımada (ANPR) doğruluk büyük ölçüde kameranın konumuna, açısına ve gece aydınlatmasına bağlıdır; ayrıntılar plaka tanıma nasıl çalışır yazısında. Perimetre güvenliğinde rüzgârda sallanan bitki, hayvan ve ışık değişimi yanlış alarmın başlıca kaynaklarıdır; firmaya insan, araç ve hayvanı nasıl ayırt ettiğini sorun. Örnek bir kurgu enerji tesislerinde perimetre güvenliği yazısında.

CX Teknoloji bu modellerin hangisinde çalışıyor?

CX Teknoloji, 2021'de kurulan ve Gebze'deki GTÜ Teknopark'ta çalışan bir görüntü işleme ve yapay zekâ firmasıdır. Tablodaki tesis içi yazılım ve GPU sunucu modelinde yer alıyoruz; hazır senaryoların karşılamadığı durumlar için projeye özel model de geliştiriyoruz. Mevcut IP/CCTV kameraların RTSP akışını tesise kurulan GPU'lu sunucuda işliyoruz. Varsayılan kurulumda görüntü tesis içinde kalır, istenirse işleme bulutta yapılabilir; yüz tanıma kullanılmaz, olaylar REST API ya da webhook ile MES ve ERP tarafına aktarılır.

Çözüm sayfalarımızdaki saha değerlerinden bazıları: plaka tanımada %99 plaka okuma doğruluğu ve <1 sn okuma ve karar süresi, yangın tespitinde tespitten bildirime <10 sn, perimetre güvenliğinde −%85 yanlış alarm azalması, özel projelerde 12–14 hafta tipik devreye alma süresi. Bu değerler başka sahalarda ölçüldü ve sizin sahanızda pilotta yeniden ölçülür. İhtiyacınıza bulut aboneliği ya da analitikli kamera daha uygun düşüyorsa bunu da söyleriz. Bütün senaryolar çözümler sayfasında.

Sık sorulan sorular

En iyi video analitik firması hangisi?

Her ihtiyaç için geçerli tek bir en iyi video analitik firması yoktur. Doğru firma; görüntünün nerede işleneceğine, mevcut kameralarınızla uyuma, hazır senaryonun yetip yetmeyeceğine ve destek beklentinize göre değişir. Adayları kendi kayıtlarınızda ölçülen kesinlik ve duyarlılık, kamera başına günlük yanlış alarm sayısı ve üç yıllık toplam maliyet üzerinden karşılaştırın.

Mevcut kameralara yapay zekâ eklenebilir mi?

Kameralar ONVIF ya da RTSP üzerinden yayın verebiliyorsa çoğu senaryoda eklenebilir. Bu iş bir VMS eklentisiyle, bulut aboneliğiyle ya da tesise kurulan GPU'lu bir sunucuyla yapılır. Çözünürlük, açı ya da gece görüntüsü yetersizse bazı noktalarda kamera veya lens değişikliği gerekebilir; bunu tedarikçiden kamera bazında yazılı istemek gerekir.

KVKK uyumlu video analitik için bulut mu tesis içi mi seçilmeli?

Görüntünün tesisten çıkmasını istemiyorsanız tesis içi (on-premise) işleme daha az soru doğurur. Bulut kullanımı KVKK açısından kendiliğinden yasak sayılmaz, ancak yurt dışına aktarım, veri işleyen sözleşmesi ve aydınlatma metni ayrıca ele alınmalıdır. Her iki modelde de yüz tanıma yapılıp yapılmadığı ve kayıtların ne kadar saklandığı yazılı olmalıdır.

Video analitik teklifleri nasıl karşılaştırılır?

Teklifler aynı kapsam ve aynı süre için toplam maliyete çevrilerek karşılaştırılır. Kamera sayısı, senaryolar ve başarı ölçütü sabitlenir; en az üç yıllık donanım, kurulum, lisans, abonelik, bakım ve entegrasyon kalemleri ayrı ayrı yazılır. Döviz bazlı abonelik ile TL bazlı tek seferlik bedel arasındaki fark ve yeni kamera eklemenin maliyeti de hesaba katılır.

Yerli video analitik yazılımı seçmenin avantajı nedir?

En somut avantajlar yerinde destek ve verinin tesis içinde tutulabilmesidir. Yerli bir ekip keşif, pilot ve arıza müdahalesini sahada yapabilir, Türkçe arayüz ve eğitim sunabilir, TL bazlı teklif verebilir. Kararı yine de ölçülmüş sonuç, yazılı pilot ölçütü ve sözleşmedeki destek koşulları vermelidir.