İş Güvenliği Yapay Zekâ Firmaları: Doğru Firma Nasıl Seçilir?

İş güvenliği yapay zekâ kamera firması nasıl seçilir? KKD, forklift–yaya ve şantiye için ölçütler, firma türleri tablosu, pilot ve kırmızı bayraklar.

Yazar: CX Teknoloji Uzman Ekibi

İş güvenliği için yapay zekâ kamera sisteminde herkese uyan tek bir "en iyi" firma yoktur. Doğru firma; izlemek istediğiniz senaryoya (KKD, forklift–yaya, düşme, yasak bölge), kameralarınızın durumuna ve alarmı kimin karşılayacağına göre değişir. Adayları kendi sahanızda ölçülen isabet ve yakalama oranıyla, vardiya başına yanlış alarm sayısıyla ve ölçütü yazılı bir pilotla karşılaştırın.

Bu yazı, tedarikçi arayan fabrika, depo, şantiye ve OSB tesislerindeki İSG uzmanları ile tesis yöneticileri için yazıldı. Teknolojinin nasıl çalıştığını yapay zekâ ile iş güvenliği yazısında, sektörden bağımsız genel seçim ölçütlerini görüntü işleme firması nasıl seçilir rehberinde, Türkiye'deki firma haritasını da Türkiye'de görüntü işleme ve yapay zekâ firmaları yazısında anlattık. Burada yalnız İSG tarafına bakıyoruz: kimin ne sattığı, teklifte neyin sorulacağı ve pilotun nasıl kurulacağı.

İş güvenliği kamera sistemi satan firmalar hangi gruplara ayrılır?

"İş güvenliği yapay zekâ" diye arandığında aynı sayfada çok farklı işler yapan firmalar çıkar. Kimi kendi yazılımını mevcut kameralarınıza kurar, kimi kamera satarken analitiği pakete ekler, kimi de yurt dışı bir platformun Türkiye bayiliğini yapar. Satın alma ekibi teklifleri yan yana koyduğunda farkın en çok göründüğü yer, kurulumdan sonra alarmları kimin ayarlayacağı ve sahaya kimin geleceğidir.

Sizin sahanız için "en iyi" firmayı ne belirler?

Tek bir doğruluk yüzdesi, İSG için neredeyse hiçbir şey söylemez. Sorulması gereken iki sayı vardır. Birincisi isabet (kesinlik): sistemin verdiği alarmların kaçı gerçek ihlal. İkincisi yakalama (duyarlılık): sahada gerçekten olan ihlallerin kaçını sistem gördü. İsabeti düşük bir sistem İSG ekibini gereksiz alarmla boğar ve birkaç hafta sonra kimse ekrana bakmaz. Yakalaması düşük bir sistem ise sakin görünür ama asıl olayları kaçırır.

Bu iki sayı her senaryo için ayrı ölçülmelidir. Yüksek tavanlı bir hangarda baret tespiti ile yükleme rampasında forklift–yaya yakınlaşması aynı modelin aynı başarıyı gösterdiği işler değildir. Firmadan gelen her rakam için şunları sorun: hangi tür sahada, kaç kamerada, kaç saatlik görüntüde ölçüldü, doğru cevabı kim işaretledi? Bu sorulara cevap veremeyen bir yüzde pazarlama malzemesidir.

Üçüncü ölçüt vardiya başına yanlış alarm sayısıdır. Kabul edilebilir sayı tesisten tesise değişir; bu yüzden pilottan önce İSG ekibinizle birlikte yazılı hâle getirin. Alarmı vardiya amiri mi, İSG uzmanı mı, güvenlik masası mı karşılayacak? Karşılayan kişinin bir vardiyada kaç alarma bakabileceği, sistemin nasıl ayarlanacağını belirler. Güven skoru, kesinlik ve duyarlılığın nasıl okunacağını güven skoru nasıl okunur yazısında ayrıntılı anlattık.

Teklifte hangi sorular sorulmalı?

• Mevcut kameralarla çalışıyor mu? RTSP akışı, çözünürlük ve kamera açısı yeterli mi, hangi kameralar için yeni konum ya da ek kamera gerekiyor? Kamera açısının sonuca etkisi için kamera yerleşim rehberi yazısına bakabilirsiniz.
• Görüntü nerede işleniyor? Tesis içi sunucu, uç cihaz ya da bulut seçeneklerinin artısı ve eksisi edge mi bulut mu yazısında var. Bulutta işleniyorsa görüntünün hangi ülkede tutulduğu yazılı olarak sorulmalı.
• KVKK nasıl ele alınıyor? Yüz tanıma yapılıyor mu, kayıtlar ne kadar süre saklanıyor, kim erişiyor, çalışanlara aydınlatma metni hazır mı? Ayrıntılar işyerinde kamera kaydı ve KVKK yazısında.
• Alarm kime, nasıl gidiyor? Panel, e-posta, mesaj, sahada ışıklı ya da sesli uyarı seçenekleri var mı; yanıt verilmeyen alarm bir üst kişiye aktarılıyor mu?
• İSG yazılımına ve diğer sistemlere bağlanıyor mu? Olayın görüntüsüyle birlikte REST API ya da webhook ile ramak kala kaydına, düzeltici faaliyet takibine veya MES'e aktarılabilmesi gerekir.
• Model sahada kim tarafından ayarlanıyor, yeni bir senaryo eklemek ne kadar sürüyor, güncellemeler nasıl yapılıyor?
• Arıza olduğunda sahaya kim, ne kadar sürede geliyor? Destek yalnız uzaktan mı veriliyor?

KKD, forklift–yaya, düşme ve şantiye için neye bakılır?

KKD tespitinde baret ve yelek görece kolay işlerdir; gözlük, eldiven, kulak koruyucu ve emniyet kemeri kamera mesafesine ve açısına çok daha bağımlıdır. Firmadan hangi ekipmanı hangi mesafede güvenilir gördüğünü ayrı ayrı isteyin. Bölge bazlı kural tanımlama ve sık hatalar KKD takip sistemi yazısında ele alındı.

Forklift–yaya güvenliğinde süre belirleyicidir. Olaydan sonra panele düşen bir kayıt raporlama için işe yarar, çarpışmayı önlemez. Bu yüzden firma, sahada ışıklı ya da sesli uyarı verebiliyor mu, kör köşe ve rampalarda kamerayı nereye koyuyor, mesafeyi tek kamerayla nasıl tahmin ediyor, buna net cevap vermelidir. Konunun saha tarafını forklift–yaya güvenliği ve tır rampası manevra güvenliği yazılarında anlattık.

Düşme algılamada sorun, yere eğilen ya da oturan çalışanı gerçek düşmeden ayırmaktır; hareketsizlik süresinin nasıl kullanıldığını sorun (düşme algılama). Şantiyede ise sahne her hafta değişir, kameralar taşınır, güç ve ağ bağlantısı geçicidir. Şantiye için teklif veren firmaya kamera yer değiştirdiğinde kuralların kim tarafından, ne kadar sürede yeniden tanımlandığını sorun; inşaat ve şantiye güvenliği yazısı bu farkları ayrıca anlatıyor.

Kocaeli'deki bir OSB tesisi için firma seçerken ne değişir?

Gebze, Dilovası ve İzmit çevresindeki kimya, metal ve otomotiv tesislerinde vardiyalı çalışma, dış saha ile kapalı hol arasındaki ışık farkı ve aynı alanda forklift ile yaya trafiği sık görülür. Bu tesislerde keşfi yerinde yapan, pilot süresince sahaya gelebilen ve arızada aynı gün ulaşabilen bir ekip fark yaratır. Ayrıca OSB'nin ortak güvenlik kamerası ile tesisin kendi İSG kameraları ayrı sorumluluklardır; teklifin hangisini kapsadığını baştan yazın. Bölgeye özgü notları Kocaeli sanayisinde görüntü analitiği yazısında, OSB ölçeğindeki kurgu için OSB çözüm paketini ve Kocaeli bölge sayfasını inceleyebilirsiniz.

Pilot nasıl kurulmalı?

1. Bir ya da iki senaryo ve bunları gören birkaç kamera seçin. Pilot ne kadar dar olursa sonuç o kadar net okunur.
2. Başarı ölçütünü pilot başlamadan yazın: senaryo bazında isabet ve yakalama, vardiya başına en fazla kaç yanlış alarm kabul edileceği ve alarmın sahaya ne kadar sürede ulaşması gerektiği.
3. Doğru cevabı İSG ekibiniz belirlesin. Pilot sürecinde örnek görüntüleri sizin ekibiniz işaretlerse ölçüm firmanın değil tesisin olur.
4. Süreyi gece vardiyasını, hafta sonu düzenini ve farklı ışık koşullarını kapsayacak kadar uzun tutun.
5. Pilot sonunda yazılı bir rapor isteyin: hangi ölçüt tuttu, hangisi tutmadı, yaygınlaştırmada ne değişecek.

Karar verilebilir bir pilotun ayrıntıları doğru pilot nasıl tasarlanır yazısında.

Hangi işaretler kırmızı bayraktır?

• Senaryo, saha ve ölçüm yöntemi belirtilmeden verilen tek bir doğruluk yüzdesi.
• Demonun yalnız firmanın hazır videolarıyla yapılması, sizin kameranızdan bir kesitin denenmemesi.
• Gerekçesi açıklanmadan tüm kameraların yenilenmesi şartı.
• Bulutta işleme zorunluluğu ve görüntünün nerede tutulacağına dair yazılı cevap olmaması.
• İSG için yüz tanımanın bir özellik olarak sunulması. Baret takibi için kimin baretsiz olduğunu bilmek gerekmez; alarm bölge ve zamanla yönetilir.
• Alarmın kime gideceği ve nasıl kapatılacağı tasarlanmadan yalnız bir panel gösterilmesi.
• Başarı ölçütü yazılmamış ya da sonucu bağlayıcı olmayan pilot.
• Sistemin çalışanları cezalandırma aracı olarak pazarlanması. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun önleme yaklaşımına uyan kullanım, tekrar eden ihlalden eğitim ve düzenleme kararı çıkarmaktır; bu da çalışanların sisteme güvenmesiyle mümkün olur.

CX Teknoloji bu tabloda nerede duruyor?

CX Teknoloji, 2021'de kurulan, Gebze'de GTÜ Teknopark'ta çalışan bir görüntü işleme ve yapay zekâ firmasıdır; tablodaki ilk gruptayız. İş güvenliği kamera sistemimiz mevcut IP/CCTV kameraların görüntüsü üzerinde çalışır ve KKD tespiti, araç ve ekipman güvenliği, düşme algılama, güvenli davranış analizi ve alan ihlali tespiti senaryolarını kapsar.

Varsayılan kurulumda görüntü tesis içindeki sunucuda işlenir, yüz tanıma yapılmaz. Olaylar REST API ya da webhook ile İSG yazılımına, MES ya da ERP'ye aktarılabilir. Keşif, pilot ve saha desteğini Marmara'da yerinde veriyoruz. Kameranın görmediği riskler için, örneğin kapalı tank içi ya da görüş alanı dışında kalan noktalar, kameralı bir sistem doğru araç değildir; orada sensör ya da etiket tabanlı çözümlere bakmanızı öneririz. Tek kameralı küçük bir işyerinde basit bir bölge kuralı yeterliyse kameranın kendi analitiği de işinizi görebilir. Sık sorulan teknik konular SSS sayfasında, pilot görüşmesi için iletişim sayfasındayız.

Sık sorulan sorular

İş güvenliği için en iyi yapay zekâ kamera firması hangisi?

Her tesis için geçerli tek bir en iyi firma yoktur; doğru firma izlenecek senaryoya, mevcut kameralara ve alarm akışına göre değişir. Adayları kendi sahanızda senaryo bazında ölçülen isabet ve yakalama oranı, vardiya başına yanlış alarm sayısı ve yerinde destek kapasitesiyle karşılaştırın. Son kararı ölçütü önceden yazılmış bir pilotla verin.

KKD ve baret tespiti yapan firmalar mevcut kameralarla çalışır mı?

Çoğu yazılım tabanlı firma mevcut IP/CCTV kameraların RTSP akışıyla çalışır; belirleyici olan kameranın açısı, mesafesi ve çözünürlüğüdür. Baret ve yelek genellikle mevcut kameralarla görülür, gözlük ve eldiven gibi küçük ekipmanlar için yakın açı gerekebilir. Firmadan hangi kameranın yeterli olduğunu keşifte tek tek göstermesini isteyin.

Forklift–yaya güvenliği için yapay zekâ firması seçerken ne sorulmalı?

En önemli soru, uyarının olay anında sahaya ulaşıp ulaşmadığıdır. Firmanın ışıklı ya da sesli saha uyarısı verip veremediğini, kör köşe ve rampalarda kamera yerleşimini nasıl planladığını ve yakınlaşmayı nasıl ölçtüğünü sorun. Pilotta yanlış alarm sayısını vardiya bazında izleyin; sürücüler sürekli öten bir uyarıyı kısa sürede dikkate almaz.

İSG yapay zekâ yazılımı mevcut İSG programıyla entegre olur mu?

Entegrasyon firmaya bağlıdır ve teklifte yazılı olarak sorulmalıdır. Yaygın yol, olayın görüntüsü, zamanı ve bölgesiyle birlikte REST API ya da webhook üzerinden İSG yazılımına, ramak kala kaydına veya düzeltici faaliyet takibine aktarılmasıdır. Entegrasyonu olmayan sistem İSG ekibine ikinci bir ekran ve elle kayıt yükü getirir.

Şantiye güvenliği için yapay zekâ firması seçerken fabrikadan farkı ne?

Şantiyede sahne sürekli değiştiği için firmanın kuralları hızlı yeniden tanımlayabilmesi öne çıkar. Kameraların taşınacağı, güç ve ağ bağlantısının geçici olacağı, açık hava ışığının gün içinde değişeceği hesaba katılmalıdır. Teklifte kamera yer değiştirdiğinde ayarı kimin, ne sürede yaptığını ve bunun ek ücrete bağlı olup olmadığını sorun.