Yapay Zekâ Destekli İş Güvenliği Kamera Sistemi
Yapay zekâ destekli iş güvenliği kamera sistemi, tesisteki mevcut IP kameraların görüntüsünü tesis içindeki bir sunucuda analiz ederek KKD eksikliğini, forklift–yaya yakınlaşmasını, düşmeyi, riskli duruşu ve yasak bölgeye girişi olay anında bildiren sistemdir. Her olay kısa bir klip, güven skoru, bölge ve saatle kaydedilir; bildirim amire, İSG ekibine ya da sahadaki uyarı ışığına gider. Yüz tanıma yapılmaz.
Bu sistemleri Gebze'deki GTÜ Teknopark'tan kuruyoruz. İşe kamera listesiyle değil risk değerlendirmenizle başlıyoruz: en yüksek riskli iki ya da üç senaryoyu seçiyor, bunları gören kameraları senaryo bazında inceliyor ve hangi noktanın olduğu gibi kullanılabileceğini, hangisinin açı değişikliği ya da ek kamera gerektirdiğini yazılı olarak raporluyoruz. Kameranın güvenilir biçimde göremeyeceği bir senaryo varsa bunu teklif aşamasından önce söylüyoruz.
Sistem neyden oluşur?
Kamera sahayı görür; asıl iş, görüntüyü kurala, kuralı da doğru kişiye giden bir bildirime dönüştüren katmanlardadır. Uygulama alanlarının teknik ayrıntısı yapay zekâ ile iş güvenliği rehberimizde.
Mevcut IP/CCTV kameralar
RTSP akışı veren ONVIF uyumlu kameralar marka bağımsız kullanılır. Belirleyici olan açı, çözünürlük ve aydınlatmadır; nereye ne kamera gerektiğini kamera yerleşimi yazısında anlattık.
Tesis içinde işleme
Görüntü varsayılan olarak tesis içindeki GPU'lu sunucuda işlenir, ham video buluta gönderilmez. İstenirse işleme bulutta da yapılabilir.
Kişi, donanım, araç, iskelet
Model her karede kişiyi, üzerindeki koruyucu donanımı, forklift ve transpaleti bulur; poz analizinde vücudu eklem noktalarıyla temsil eder.
Bölgeye ve duruma göre
Kural kamera görüntüsü üzerine çizilen bölgeye bağlanır: dolum alanında gözlük, rampada yelek. Pres çalışırken emniyet alanına giriş ihlaldir; kural PLC sinyaliyle makine durumuna bağlanabilir.
Doğru kişiye, olay anında
Ardışık karelerde doğrulanan olay web paneline, e-posta/SMS ya da WhatsApp ile amire, IoT alarm rölesiyle sahadaki ışık ve sirene gider.
Olay bazlı kayıt, bölge raporu
Sürekli kayıt yerine olay klibi saklanır. Rapor kişi adıyla değil bölge, vardiya ve kural kırılımıyla çıkar; olaylar REST API ya da MQTT ile MES, ERP, VMS ve İSG yazılımına aktarılır.
Hangi senaryoları kuruyoruz?
KKD (Kişisel Koruyucu Donanım) Takibi
Baret, reflektif yelek, eldiven ve gözlük. Kural bölgeye bağlanır; eksik donanım görüntülü bildirimle amire gider, raporda kişi adı yerine bölge ve saat yer alır.
Güvenli Davranış ve Poz Analizi
Makineye uzanma, korkuluğa tırmanma, yükü sırtla kaldırma. İskelet verisinden gövde ve kol açıları çıkar; ergonomik risk istasyon ve vardiya bazında izlenir.
Düşme ve Acil Durum Algılama
Ani yükseklik kaybı ve ardından gelen hareketsizlik birlikte değerlendirilir; çömelme ve eğilme ayrıştırılır. Yalnız çalışan personel üzerinde cihaz taşımaz.
Araç ve Ekipman Güvenliği
Forklift, transpalet ve yaya ayrı izlenir; aralarındaki mesafe ve aracın hızı hesaplanır. Kör köşe, yaya geçidi ve rampa ağzı ayrı kural bölgeleridir.
Alan ve Bölge İhlali Tespiti
Makine emniyet alanı, yük altı ve yetkisiz bölge için giriş, kalma süresi ve kişi sayısı kuralları. Kural makine durumuna bağlandığında bakım modunda gereksiz alarm çıkmaz.
Yangın ve Duman Tespiti
Alev ve dumanın görsel imzası. Yüksek tavanlı depoda ya da açık sahada dedektörden önce uyarır; mevzuat gereği kurulan yangın algılama sisteminin yerine geçmez.
Kayıt izleyen CCTV'den ve saha turundan farkı
Güvenlik kamerası kaydı çoğu zaman olaydan sonra açılır; kimse yüzlerce kamerayı vardiya boyunca izleyemez. Saha turu ise denetçinin orada olduğu dakikaları kapsar. Yapay zekâ destekli sistem aynı kamerada kuralı her karede uygular, ihlali olay anında bildirir ve bunu sayılabilir veriye çevirir: hangi kapıdan baretsiz girildiği, hangi vardiyada forklift–yaya yakınlaşmasının arttığı görülür.
Bu veri yalnız ihlali değil ramak kalayı da yakalar. Forklift bir yayanın yanından hızla geçtiğinde çoğu zaman kimse form doldurmaz; kamera olayı tür, bölge, saat ve klip ile kendiliğinden kaydeder. Aylar içinde biriken kaydın bölge ve gün bazında risk tahminine nasıl dönüştüğünü tahmine dayalı güvenlik yazısında anlattık.
6331 ve KVKK çerçevesinde nereye oturur?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4. maddesi işverene, alınan tedbirlere uyulup uyulmadığını izleme, denetleme ve uygunsuzlukları giderme görevi verir. Kamera sistemi bu izleme ve denetleme kısmını destekler; tedbiri kendisi almaz, ihlal kaydı da sorumluluğu çalışana devretmenin aracı değildir. Kanunun 18. maddesi yeni teknolojilerin uygulanmasında çalışanların ya da temsilcilerinin görüşünün alınmasını ister; kurulumdan önce İSG kurulu ve çalışan temsilcisiyle konuşmayı bu yüzden süreçte tutuyoruz.
Görüntü işleme 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında kişisel veri işlemedir. Amacın İSG olarak tanımlanması, çalışanların aydınlatılması, kaydın olay bazlı ve süreli tutulması, yüz tanıma yerine anonim kişi tespiti ve kişi raporu yerine bölge raporu bu dengeyi kurmayı kolaylaştıran tasarım tercihleridir. Ayrıntısı işyerinde kamera kaydı ve KVKK yazısında; buradaki bilgi genel niteliktedir ve hukuki görüş yerine geçmez.
Proje nasıl ilerler?
Risk değerlendirmesi ve kamera envanteri
En yüksek riskli senaryolar seçilir, bunları gören kameralar tek tek incelenir. Hangi noktanın hangi analitiği taşıyabileceği yazılı raporlanır.
Pilot başlamadan yazılır
Her senaryo için olayın tanımı, bildirimin kime ve hangi sürede gideceği, kabul edilebilir yanlış alarm düzeyi. Teklif bu metne göre hazırlanır.
Sunucu, akış, bölge
Sunucu tesis ağına yerleşir, kamera akışları bağlanır, kural bölgeleri çizilir, bildirim zinciri ve entegrasyonlar kurulur.
Eşikler sahada ayarlanır
İlk haftalarda olaylar elle doğru ya da yanlış olarak işaretlenir; eşikler gece ve gündüz için ayrı ayrı ayarlanır. Ölçüm döneminde eşik değiştirilmez.
Yakalanan, kaçırılan, yanlış alarm
Pilot sonunda senaryo bazında tablo çıkar; yaygınlaştırma kararı bu tabloya göre verilir. Kurgu 30 günde karar verilebilir pilot yazısında.
Olay sahibi ve bakım
Her olay türünün bir sahibi ve kapanış kaydı olur. Kamera açısı, kir ve yerleşim değişikliği periyodik kontrolle izlenir, model sahadan gelen hatalarla güncellenir.
Sistemin yapmadıkları
Kamera yalnız gördüğünü değerlendirir: raf arkası, istif gölgesi, kolon ya da iki çalışanın üst üste binmesi kör nokta üretir. Kızılötesi gece görüntüsünde renk bilgisi kaybolduğu için yelek rengine dayanan kural zayıflar; kritik noktalarda ek aydınlatma ya da termal kamera değerlendirilir. Model bağlamı da bilmez: yasak bölgedeki kişinin iş izni olup olmadığını ancak izin sistemiyle entegre edilirse bilir.
Görüntü analitiği makine emniyet fonksiyonu olarak tasarlanıp doğrulanmadıkça ışık perdesi, emniyet kilidi, korumalı kapı ya da araç üzerindeki güvenlik sistemlerinin yerine konmaz; atlatılan korumayı görünür kılan ikinci bir göz olarak çalışır. İSG uzmanının işini de devralmaz: risk değerlendirmesi, önlem seçimi ve eğitim uzmanda kalır, kamera bu işlerin ölçümle yapılmasına yardım eder.
Görüşmeye ne getirmeli?
Hepsinin ilk görüşmede hazır olması gerekmez; ne kadarı varsa keşif o kadar hızlı ilerler.
- Risk değerlendirmesinde öne çıkan senaryolar ve son dönem kaza ya da ramak kala kayıtlarının özeti (kişi adı olmadan)
- Kamera listesi: marka, model, konum; kat planı üzerinde kamera yerleri varsa daha iyi
- Kayıt cihazı ya da VMS bilgisi ve kamera akışına (RTSP) erişim yolu
- Bildirimin kime gideceği: vardiya amiri, İSG uzmanı, güvenlik; kullanılan İSG yazılımı, MES ya da PLC
- Mümkünse ilgili kameralardan gündüz ve geceyi içeren birkaç saatlik örnek kayıt
Hangi sahalarda kullanılıyor?
Sıcak iş, vinç altı, kapalı mahal
Blok imalattan havuza KKD, vinç altı ve sıcak iş alanı. Ayrıntı tersane sayfasında.
Dolum, tank sahası, ATEX bölgesi
Dolum alanında gözlük ve maske, tank sahasına giriş, bölge kuralları. Ayrıntı kimya tesisleri sayfasında.
Pota yolu, vinç altı, pres
Ergitme alanı çevresi, gezer vinç altı, pres hattı ve forklift–yaya riski. Ayrıntı metal ve döküm sayfasında.
Rampa, raf koridoru, kavşak
Forklift–yaya ayrımının zayıf olduğu rampa ve koridorlar, yelek zorunlu alan. Ayrıntı lojistik ve depo sayfasında.
Ağır ekipman çalışma alanı
Vinç ve reachstacker sahasında yaya, rıhtımda KKD. Ayrıntı liman ve konteyner terminali sayfasında.
Pres ve robot hücresi
Pres ve robot hücresi emniyet alanı, hat besleme rotalarında araç hızı. Ayrıntı otomotiv sayfasında.
Sık sorulan sorular
İş güvenliği için yeni kamera almak gerekir mi?
Çoğu zaman gerekmez. RTSP akışı veren ONVIF uyumlu IP kameralar KKD, alan ihlali ve forklift–yaya senaryolarını genellikle taşır. Poz ve ergonomi analizi yan ya da çapraz açı ister; eldiven ve gözlük gibi küçük donanım için kişinin kameraya yakın geçmesi gerekir. Keşifte her kamera senaryo bazında değerlendirilir, uygun olmayan nokta için açı değişikliği ya da ek kamera önerilir.
Görüntüler buluta gider mi, yüz tanıma yapılıyor mu?
Varsayılan kurulumda görüntü tesis içindeki sunucuda işlenir ve ham video buluta gönderilmez; istenirse işleme bulutta da yapılabilir. Yüz tanıma kullanılmaz, analitik çıktılar anonimdir ve olay klipleri tanımlı saklama süresi sonunda silinir.
Sistem yanlış alarm üretir mi?
Üretir; hiçbir model sıfır yanlış alarmla çalışmaz. Olay ardışık karelerde doğrulandıktan sonra ve güven skoruyla bildirilir, eşik sahaya göre ayarlanır. Pilotta gerçek olaylar elle işaretlenip sistemin çıktısıyla karşılaştırılır; yakalanan, kaçırılan ve yanlış alarm sayıları senaryo bazında raporlanır.
Kamera makineyi ya da forklifti durdurabilir mi?
Röle ya da PLC entegrasyonuyla uyarı ışığı, siren veya durdurma sinyali üretebilir. Ancak bu sinyal makine emniyet fonksiyonu olarak tasarlanıp doğrulanmadıkça ışık perdesi, emniyet kilidi ya da araç üzerindeki güvenlik sistemlerinin yerine konmamalıdır; sinyalin mevcut emniyet sistemiyle nasıl buluşacağı ayrıca tasarlanıp sahada test edilir.
Maliyeti neye göre değişir?
Analiz edilecek kamera sayısı, senaryo sayısı ve türü (poz analizi daha fazla işlem gücü ister), sunucu donanımı, ek kamera ya da aydınlatma ihtiyacı, entegrasyon kapsamı ve sahaya özel model eğitimi gerekip gerekmediği fiyatı belirler. Bu yüzden teklif keşif ve kamera değerlendirmesinden sonra senaryo bazında hazırlanır; kalemler yapay zekâ kamera sistemi maliyeti yazısında.
Hangi senaryodan başlanmalı?
Risk değerlendirmesinde en yüksek puanı alan ve kameranın açıkça görebildiği iki ya da üç senaryodan. Depo ağırlıklı tesislerde bu çoğu zaman forklift–yaya ve yasak bölge, üretim hatlarında makine emniyet alanı ve KKD, yalnız çalışılan alanlarda düşme algılamadır. Seçilen senaryolar önceden yazılmış ölçütlerle bir pilotta ölçülür.