En İyi Makine Görme Firması Hangisi? Hat Üstü Kontrol Rehberi

Makine görme firması nasıl seçilir? Firma türleri, hat hızında kusur testi, PLC ret entegrasyonu, Gage R&R doğrulaması, uyarı işaretleri ve tablo.

Yazar: CX Teknoloji Uzman Ekibi

Türkiye'de her hat için geçerli tek bir en iyi makine görme firması yoktur. Doğru firma; aradığınız kusurun türüne, en küçük kusur boyutuna, hat hızına ve parçanın ışıkla nasıl davrandığına göre değişir. Adayları sunumla değil, kendi numunenizle yapılan denemeyle, hat hızında gösterilen en küçük kusurla, yanlış ret oranıyla ve ölçüm cihazı gibi yapılan tekrarlanabilirlik doğrulamasıyla karşılaştırın.

Bu yazı hat üstü kalite kontrol için tedarikçi arayan kalite ve üretim yöneticilerine yönelik. İstasyonun teknik olarak nasıl kurulduğunu görüntü işleme ile kalite kontrol rehberinde, her tür görüntü işleme projesinde geçerli genel kriterleri görüntü işleme firması nasıl seçilir yazısında anlattık. Burada konu daha dar: kamera, ışık ve PLC ile hatta çalışacak bir makine görme sistemini kime yaptıracağınız ve o firmayı nasıl sınayacağınız.

Makine görme işini Türkiye'de hangi tür firmalar yapar?

“Makine görme firması” araması dört farklı iş modelini aynı listeye getirir. Karşınızdakinin hangisi olduğunu bilmek, aldığınız teklifi doğru okumanızı kolaylaştırır.

• Makine görme (machine vision) entegratörleri: kamera, lens, aydınlatma ve yazılımı farklı üreticilerden seçip istasyonu sizin hattınıza göre kurar. Ölçüm, kod okuma ve kural tabanlı muayenede deneyimleri genellikle derindir.
• Akıllı kamera ve görüntü sensörü bayileri: belirli bir markanın hazır cihazını satar ve devreye alır. Varlık-yokluk, etiket ve kod okuma gibi tanımlı işlerde hızlı sonuç verir; cihazın yeteneği aşıldığında esneklik azalır.
• Yapay zekâ ve derin öğrenme yazılım firmaları: doğal doku farkı olan yüzeylerde ve tarifi zor kusurlarda model geliştirir. Bir kısmı optik ve PLC tarafını iş ortağına bırakır, bu sınırın teklifte açıkça yazılması gerekir.
• Anahtar teslim hat ve makine üreticileri: muayeneyi yeni makinenin ya da hattın parçası olarak teslim eder. Mekanik ve otomasyon tek elden gelir; görüntü işleme modülü çoğu zaman bir alt tedarikçiden alınır.

Bu sınırlar kesin değildir. Pek çok entegratör bugün derin öğrenme kullanıyor, bazı yapay zekâ firmaları da optik ve PLC tarafını kendisi kuruyor. Tablonun asıl işe yaradığı yer ilk görüşmedir: karşınızdaki firmanın istasyonun hangi parçasını kendisinin yaptığını, hangisini dışarıdan aldığını öğrenirsiniz. Türkiye'deki görüntü işleme firmalarının daha geniş haritası için Türkiye'de görüntü işleme ve yapay zekâ firmaları yazısına bakabilirsiniz.

Optik ve aydınlatma yetkinliği nasıl anlaşılır?

Makine görmede sonucu çoğu zaman yazılımdan önce ışık belirler. Çizik açılı ışıkta, gözenek karanlık alan aydınlatmasında, siluet ölçüsü arka ışıkta ortaya çıkar; parlak metalde polarize filtre gerekir. Yetkin bir firma ilk toplantıda kusurunuzu sorar ve hangi ışıkla görüneceğini masa üstünde denemeyi önerir.

Ölçüm istasyonunda telesentrik lens ihtiyacını, sac, folyo ya da kumaş gibi sürekli akan malzemede çizgi tarama kamerası seçeneğini kendiliğinden gündeme getirmesi iyi bir işarettir. Her soruya aynı kamera modeliyle cevap veren bir teklif ise optiğin parçanıza göre seçilmediğini düşündürür.

Hat hızında yakalanan en küçük kusur nasıl sınanır?

Teklifte geçen “0,1 mm kusur tespiti” gibi bir ifade, hangi görüş alanında ve hangi hızda elde edildiği söylenmedikçe pek bir şey anlatmaz. Görüş alanı büyüdükçe bir piksele düşen alan da büyür. Hat hızlandıkça pozlama kısalır ve daha güçlü ışık gerekir.

Bu yüzden firmadan üç bilgiyi birlikte isteyin: aranan en küçük kusur, bu kusurun görüntüde kaç piksele düştüğü ve sonucun sizin hat hızınızda, hareket bulanıklığı olmadan alındığı. Masa üstünde sabit duran parçayla görülen sonuç, konveyörde titreşerek gelen parçada da tekrarlanmalıdır.

PLC ve ret entegrasyonunda neye bakılmalı?

Kusuru bulmak işin yarısı. Hatalı parçanın hattan doğru noktada ayrılması gerekir. Firmanın tetikleme (sensör ya da encoder), PLC haberleşmesi (dijital çıkış, Profinet, EtherNet/IP), ret mekanizmasının zamanlaması ve reddedilen parçanın gerçekten ret kutusuna düştüğünün teyidi için ne önerdiğine bakın. Kararın parça ret noktasına varmadan verilmesi ve sistem arızalandığında parçaların kontrolsüz geçmemesi sözleşmede yazılı olmalıdır.

Sistemin tekrarlanabilirliği nasıl doğrulanır?

Makine görme istasyonu bir ölçüm cihazı gibi sınanır. Doğru kararı önceden bilinen sağlam, kusurlu ve sınırda parçalardan bir altın numune seti hazırlanır, set farklı vardiyalarda sistemden defalarca geçirilir. Ölçüm yapan istasyonda Gage R&R, OK/NOK kararı veren istasyonda öznitelik uyum çalışması yapılır. Otomotiv tedarik zincirinde IATF 16949 kapsamındaki MSA beklentileri bu doğrulamayı zaten ister; başka sektörlerde de aynı mantık işe yarar.

Sonuç iki ayrı oran olarak raporlanmalıdır: kaçan kusur ve yanlış ret. Tek bir “doğruluk yüzdesi” bu ikisini birbirine karıştırır. Kaçan kusur müşteriye giden hatadır. Yanlış ret ise hurdaya ya da yeniden kontrole giden sağlam parça demektir ve operatörün sisteme güvenini zamanla aşındırır. Eşiklerin bu iki oran arasında nasıl dengeleneceğine teklif aşamasında birlikte karar verin.

Yeni ürün, izlenebilirlik ve servis neden sözleşmeye girmeli?

• Yeni ürün ve yeniden eğitim: yeni bir model ya da renk geldiğinde reçeteyi kim tanımlıyor, derin öğrenme modeli kaç örnekle ve ne kadar sürede yeniden eğitiliyor, bu işi sizin ekibiniz yapabiliyor mu?
• Görüntü arşivi ve izlenebilirlik: her kararın görüntüsü parça ya da parti numarasıyla saklanıyor mu, MES'e hangi alanlar yazılıyor, müşteri şikâyeti geldiğinde ilgili parçanın görüntüsüne ne kadar sürede ulaşılıyor?
• Günlük doğrulama: vardiya başında bilinen bir sağlam ve bir kusurlu parça sistemden geçiriliyor mu? Işığın zayıflaması ya da kameranın oynaması böylece üretimden önce fark edilir.
• Servis: arızada sahaya varış süresi, uzaktan erişim kuralları, yedek kamera ve aydınlatma stoğu.

Teklif almadan önce fizibilite çalışması nasıl yapılır?

Ciddi bir tedarikçi hattı görmeden ve parçayı denemeden sabit fiyat vermez. Teklif öncesi fizibilite genellikle şu sırayla ilerler:

1. Kusur kataloğu: her kusur tipinden sağlam, kusurlu ve sınırda numuneler, fotoğrafları ve kabul sınırları.
2. Hat bilgisi: dakikadaki parça sayısı, parçalar arası boşluk, konveyör tipi, PLC markası ve haberleşme yolu. Ölçüm yapılacaksa teknik resim ya da tolerans tablosu.
3. Masa üstü deneme: farklı kamera, lens ve ışık düzenleriyle hangi kusurun güvenilir biçimde göründüğünün gösterilmesi.
4. Yazılı kabul ölçütü: hangi kusurun hangi toleransla ve hangi hızda denetleneceği, kaçan kusur ve yanlış ret için sınırlar. Teklif bu metne göre hazırlanır.
5. Gözlem modu: sistem hatta karar verir ama parça ayırmaz, kararları kalite ekibinin kontrolüyle karşılaştırılır. Ret mekanizması kabul ölçütü karşılandığında devreye alınır.

Numunede görünmeyen bir kusur için istasyon önermeyen firma size para kaybettirmemiş olur. Döküm içindeki boşluk ya da kaynağın içindeki birleşme eksikliği kameraya görünmez; bunlar için X-ray ya da ultrasonik muayene gerekir ve dürüst bir tedarikçi bunu fizibilitede söyler.

Sektöre göre firma değerlendirmesi nasıl değişir?

• Tekstil: kumaş eni geniştir ve akış süreklidir, bu yüzden çizgi tarama kamera ve encoder senkronu gerekir. Firmanın hata haritasını ve puanlama çıktısını nasıl verdiğine bakın; kumaşta 4 puan sistemi ve örme kumaşta hata tespiti yazıları bu konuda yol gösterir.
• Lastik: koyu, kabartmalı ve yansıması değişken bir yüzeyde çalışılır. Yanak yazısı ve DOT kodu için açılı ışık ve çok görüntülü okuma deneyimi sorulmalı; ayrıntılar lastik DOT kodu okuma yazısında.
• Otomotiv yan sanayi: pres, kaynak ve montajda yüzey kusuru, eksik bileşen ve DataMatrix ile izlenebilirlik öne çıkar; MSA doğrulaması müşteri denetiminde sorulur. İstasyon örnekleri otomotiv yan sanayinde görüntü işleme yazısında.
• Kod ve seri numarası okuma: parlak metalde nokta vuruşlu kod ya da tarih alanı okunacaksa polarize ve çok açılı aydınlatma deneyimi sorulmalı. Neye bakılacağını endüstriyel OCR yazısında anlattık.
• Cam, metal ve düşük kontrastlı yüzeyler: aydınlatma tasarımının ve anomali tabanlı yaklaşımın ağırlığı artar; yüzey kusuru tespiti yazısı bu durumu ele alıyor.

Hangi işaretler sizi durdurmalı?

• Numune görülmeden, hat hızı sorulmadan verilen sabit fiyat ve kesin doğruluk vaadi.
• “Hataların tamamını yakalar” iddiası. Hiçbir muayene sistemi koşulsuz yüzde yüz garanti veremez; güvenilirlik ölçülerek gösterilir.
• Doğruluğun tek bir sayıyla verilmesi, kaçan kusur ve yanlış ret oranlarının ayrı raporlanmaması.
• Demonun yalnız firmanın seçtiği görüntülerle yapılması, sizin sınırdaki parçalarınızın denemeye alınmaması.
• Kamera, ışık, PLC ve ret mekanizmasından hangisinin kimin sorumluluğunda olduğunun belirsiz kalması.
• Reçete, model ve parametrelere erişimin kapalı tutulması; her yeni ürün için firmaya bağımlı kalmanız.
• Görüntü arşivinin ve karar kayıtlarının dışa aktarılamaması.

CX Teknoloji bu tabloda nerede duruyor?

CX Teknoloji, Gebze'de GTÜ Teknopark'ta çalışan, 2021'de kurulmuş bir görüntü işleme ve yapay zekâ firmasıdır. Hat üstü kalite kontrolde endüstriyel görüntü işleme istasyonlarını kamera, lens, aydınlatma ve PLC entegrasyonuyla birlikte kuruyoruz: yüzey ve kusur denetimi, boyutsal ölçüm, varlık-yokluk ve montaj denetimi, pozisyon ve etiket hizası, ürün sayımı ve barkod, QR ve OCR doğrulama. Ölçü ve kod okumada kural tabanlı araçları, doğal dokulu yüzeylerde derin öğrenme modellerini kullanıyoruz; hazır çözümlerin karşılamadığı kusurlar için projeye özel model geliştiriyoruz. Tablodaki gruplara göre entegratör ile yapay zekâ yazılım firması arasında bir yerde duruyoruz.

İşe parçanızla başlıyoruz ve numunede güvenilir biçimde görünmeyen bir kusur için istasyon teklif etmiyoruz. Yüzey denetimi sayfamızda optiğe bağlı olarak 0,05 mm mertebesinde kusur ayırt etmeden söz ediyoruz; bu değerin sizin parçanızda geçerli olup olmadığını ancak numune denemesi gösterir. İç kusur arayan (X-ray ya da ultrasonik muayene gerektiren) hatlar, yeni makineyle birlikte anahtar teslim gelecek muayene ya da tek bir akıllı kamerayla çözülebilecek basit bir varlık kontrolü için tablodaki başka bir firma türü daha uygun olabilir. Otomotivdeki senaryoları otomotiv yan sanayi sayfasında, ekibimizi hakkımızda sayfasında bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Türkiye'de en iyi makine görme firması hangisi?

Her hat için geçerli tek bir en iyi makine görme firması yoktur; doğru firma kusur tipine, en küçük kusur boyutuna, hat hızına ve parçanın optik davranışına göre değişir. Adayları kendi numunenizle yapılan denemeyle, hat hızında gösterilen en küçük kusurla, kaçan kusur ve yanlış ret oranlarının ayrı raporlanmasıyla ve PLC ret entegrasyonuyla karşılaştırın.

Makine görme entegratörü ile yapay zekâ yazılım firması arasındaki fark nedir?

Entegratör istasyonun tamamını, yani kamera, lens, aydınlatma, yazılım ve PLC bağlantısını kurar; yapay zekâ yazılım firması çoğunlukla model ve yazılım tarafında uzmanlaşır. Bugün birçok entegratör derin öğrenme kullanıyor, bazı yazılım firmaları da optiği kendisi kuruyor. Teklifte hangi parçanın kimin sorumluluğunda olduğu yazılı olmalıdır.

Makine görme firmasından teklif almadan önce ne hazırlamalıyım?

Her kusur tipinden sağlam, kusurlu ve sınırda numuneler ile hat bilgisi iyi bir başlangıçtır. Hat bilgisi dakikadaki parça sayısını, parçalar arası boşluğu, konveyör tipini ve PLC haberleşme yolunu içermelidir. Ölçüm yapılacaksa teknik resim ya da tolerans tablosu da eklenir.

Makine görme sisteminin güvenilirliği nasıl kanıtlanır?

Sistem, doğru kararı bilinen bir altın numune setiyle ölçüm cihazı gibi sınanarak kanıtlanır. Set farklı vardiyalarda sistemden defalarca geçirilir; ölçüm istasyonunda Gage R&R, OK/NOK kararında öznitelik uyum çalışması yapılır. Sonuç kaçan kusur ve yanlış ret oranı olarak ayrı ayrı raporlanmalıdır.

Mevcut güvenlik kameralarıyla hat üstü kalite kontrol yapılabilir mi?

Genellikle yapılamaz; ince kusur ve ölçü denetimi tetiklemeyle çalışan endüstriyel kamera, uygun lens ve kontrollü aydınlatma ister. Güvenlik kamerası kısa pozlama ve ışık kontrolü sunmadığı için milimetrenin altındaki kusuru güvenilir biçimde göremez. Koli sayımı gibi kaba işlerde istisna olabilir, kararı numune denemesi verir.